Wie waren de joodse bewoners van ons huis?

Fri, 29 Apr 2022 11:04:52 GMT

Hijman Lierens (77), dochter Eva (41), schoonzoon Asser (44) en hun drie kinderen Joseph (14), Hijman (12) en Reina (7)

‘ Ik heb er nog altijd spijt van dat ik die foto niet heb bewaard. Bij het betrekken van onze woning in 1983 kwam achter drie dikke behanglagen een oud, statig familieportret tevoorschijn, midden tussen de twee raamkozijnen geplakt. Maar bij het lostrekken van het behang scheurde helaas ook de foto middendoor. Dat het misschien een portret van in de oorlog weggevoerde bewoners betrof, kwam toen niet bij me op. Pas veel later hoorde ik van de meer dan 1100 joodse mensen uit onze straat die de concentratiekampen niet hebben overleefd.

Wie leefden er dan in de oorlog op ons adres, in Vrolikstraat 70 huis in Amsterdam? Dat er een oude marktkoopman van het Waterlooplein woonde, Hijman Lierens, wist ik al een tijd. ‘Alleenstaand’, staat er op Joods Monument vermeld. Maar dat klopt niet, vind ik tijdens de research voor deze raamposter uit. Ook Hijmans dochter Eva Lierens-Croese en haar hele gezin blijken op Vrolikstaat 70 huis gewoond te hebben in plaats van nummer 7.

Een schokkende ontdekking, want ze zijn allemaal vermoord. Eerst wordt Eva met haar drie kinderen in september 1942 tijdens een razzia opgepakt. Op 19 september worden ze vanuit Westerbork op transport gesteld en drie dagen later in Auschwitz vergast. Waren haar man Asser Croese, die schoenmaker was, en vader Hijman tijdens de razzia misschien niet thuis? Waren ze aan het werk? We weten het niet.

In de Vrolikstraat blijven kunnen ze in ieder geval niet. Asser trekt in bij Eva’s zus Sara en diens man Raphael van Bever (voddenkoopman), aan de andere kant van het spoor op Tugelaweg 88 III. Op 24 januari 1943 worden ook hij en het hele gezin Van Bever op transport gesteld en op 1 februari in Auschwitz omgebracht.

Hijman verhuist op 19 september naar Magersfonteinstraat 4 III, ook in de Transvaalbuurt. En op 26 oktober vindt hij een plaatsje in het Portugees-Israëlitisch Oude Mannenhuis, Mishenet Sekeniem, aan de Nieuwe Herengracht 33. Lang duurt zijn verblijf er echter niet. In februari 1943 worden alle bewoners van het bejaardenhuis opgepakt en afgevoerd en op de 19 februari wordt Hijman in Auschwitz vermoord.
Geen van zijn tien kinderen heeft de oorlog overleefd.’

De huidige bewoners Joost & Martha Luz

PS. De informatie op Joods Monument is inmiddels aangepast.

Gedenkwandeling door de Oosterparkbuurt

Vanaf zaterdag 23 april tot en met donderdag 5 mei 2022 hangen op ruim 40 woningen Verhalenposters van Namen en Nummers achter de ramen, die vertellen over de joodse buurtbewoners van toen.

De gedenkwandeling kan alleen of met groepjes worden gedaan, op elk moment van de dag in de periode van zaterdag 23 april tot en met 5 mei.
Op 4 mei om 19.30 uur is de jaarlijkse herdenking op het Kastanjeplein in Amsterdam.

https://4en5meiamsterdam.nl/events/herdenking-oosterparkbuurt/

Foto boven: Joodsche Markt op het Waterlooplein, 1940-43 - collectie NIOD
Foto onder: Marktkaart Hijman Lierens, 1935 - Stadsarchief Amsterdam

Controversieel erfgoed?

Wed, 19 May 2021 15:56:20 GMT

‘Heb je wel eens overwogen dit aan te melden als immaterieel erfgoed?’, vroeg een medewerker van KIEN me pas naar aanleiding van het artikel dat Wim Burggraaff over mijn ‘hobby’ als morgenster of stadsjutter schreef.

Dat heb ik niet alleen overwogen maar zelfs al geprobeerd. Bij het invullen van het aanmeldingsformulier op de website van het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN) liep ik echter gelijk tegen enkele van hun criteria op. Maar ik waag een nieuwe poging.

Dynamisch

De eerste vraag kan ik nog met een volmondig ja beantwoorden. Erkennen de beoefenaars deze cultuuruiting/ culturele activiteit zelf als immaterieel erfgoed? Jazeker, ikzelf tenminste wel!

En met de vraag of ‘ het erfgoed dynamisch is en met de tijd mee mag veranderen ’, heb ik ook weinig moeite. Met de plaatsing van ondergrondse vuilcontainers en de opkomst van kringloopwinkels loopt het ‘vak’ van morgenster wel gevaar.

Lastiger is de vraag: Is er sprake van levend erfgoed dat van generatie op generatie wordt doorgegeven? Nou ja, het is een eeuwenoud beroep, maar geen ambacht dat van vader op zoon of van meester op gezel wordt overgebracht. Ik neem wel af en toe wel iemand op mijn ‘strooptochten’ mee en op de website Dutch Trashures deel ik mijn meest bijzondere vondsten en de verhalen erachter. Mijn vrijetijdsbesteding valt bovendien onder ‘sociale praktijken’, een van de vijf door Unesco benoemde categorieën van immaterieel erfgoed. Dus na een korte twijfeling zeg ik ‘ja’.

Passie

‘Het is belangrijk dat het erfgoed vandaag de dag wordt beoefend, met wortels in het verleden. En het moet je passie zijn, bij immaterieel erfgoed draait het om een passie. Mensen doen het omdat ze het leuk vinden of omdat het deel uitmaakt van hun identiteit. Niet enkel uit financiële noodzaak, want dan is geen immaterieel erfgoed meer.’

Kelly Boender van KIEN loodst me bij mijn tweede invulpoging vlot door alle vragen heen. Zo streng als ze lijken, zijn ze gelukkig niet. Het kenniscentrum is er wel op beducht dat iets wordt aangemeld dat te kort bestaat om al als immaterieel erfgoed ervaren te worden.

Ju ridisch grijs gebied

De eerste hobbel is genomen. Nu de laatste nog. Ik lees: ‘ Dit immaterieel erfgoed is op het moment van aanmelding niet in strijd met internationale mensenrechtenverdragen (nou, dat is geen probleem) en de Nederlandse wetgeving. ’ Oei, dat laatste kan een struikelblok zijn, want dingen bij de vuilnis meenemen is niet in iedere gemeente toegestaan. In Amsterdam wordt het onder bepaalde voorwaarden wel gedoogd.

‘Het is juridisch een beetje grijs gebied, maar dat geldt ook voor bijvoorbeeld de woonwagencultuur of andere vormen van erfgoed die met beperkende wet- en regelgeving te maken hebben’, stelt Kelly me gerust. ‘Zolang het een grijs gebied is en geen zwart gebied, doen we daar meestal niet moeilijk over. Juist ook omdat regelgeving bepaalde vormen van immaterieel erfgoed om zeep dreigt te helpen die we vanwege hun sociale meerwaarde zouden willen laten voortbestaan.’

En dat er een rafelig randje aanzit, maakt het ook wel weer interessant.

Nu maar afwachten of de aanmelding van ‘morgenster’ voor het netwerk immaterieel erfgoed wordt geaccepteerd.

Danstest

Fri, 30 Apr 2021 13:39:01 GMT

Ik had niet gedacht dat het zo’n impact zou hebben. Maar wat is het fijn om weer naar het theater te gaan, om – op afstand – in de foyer een biertje te drinken, om in de zaal – op nog meer afstand – samen te genieten van wat we op de dansvloer zien. Om samen te lachen, samen te bewonderen en samen overdreven luid te applaudisseren, voor dansers die zo te zien al net zo blij zijn als wij.

Maandag ben ik in het Maaspodium in Rotterdam naar een testvoorstelling geweest. En niet zomaar een, maar van Stuk van dansgroep 155 , energieker kan bijna niet. Humor hebben de jongens, nou ja jongens, ze zijn inmiddels dertigers, beslist ook. Eenmaal plaatsgenomen mag het publiek zijn mondkapjes afdoen, maar, trapt Erik af, ‘je mag ze ook ophouden, dat staat cool en zit zo lekker.’ Ik had ze nooit eerder live gezien, maar ben gelijk al al fan.

Niet alleen is het prachtig om de hiphopdansers de mogelijkheden en onmogelijkheden van hun lichaam te zien onderzoeken, maar ook zijn ze heel theatraal. In de pauze (‘voor ons, niet voor jullie.’) delen ze met elkaar hun intiemste verhalen en wrijvingen. Subliem is hun dans met de camera op het toneel, wat op het projectiescherm een heel surrealistisch beeld oproept.

Een danceparty zit er na afloop vanwege de veiligheidsvoorschriften niet in, maar de dansers nodigen het publiek uit om nog even te komen buurten bij hun stand in de foyer. Dus maak ik kennis met Erik. ‘Je moet eens op ons Instagramkanaal of YouTube kijken’, vertrouwt hij me grijnzend toe als hij hoort dat ik Van Dans Magazine ben, ‘daarop hebben we net een sketch over een achterdochtige danscriticus in coronatijd gepost.’ Tristan EXPOSED iedereen in ELITE DANSWERELD , ook voor andere danscritici een must.

Dansen in de sneeuw

Tue, 02 Feb 2021 12:01:32 GMT

'Iedereen wil corona even vergeten.'

Zoveel sneeuw hebben we in jaren niet gehad. Echt speciaal. En voor mijn vrouw Martha, die uit Colombia komt, al helemaal. Het is min vier, maar door de straffe wind voelt het veel en veel kouder aan. We dansen en draaien als derwisjen rond in de sneeuw om warm te blijven.

We zijn niet de enigen in het Oosterpark. Iedereen lijkt corona even te willen vergeten. Met rode koppen bouwt een groepje jongeren een echte iglo en anderen glijden luid lachend op stukken karton een heuveltje af. Een onbekend kunstenaar heeft met sneeuw dansende figuren op de bomen geschilderd.

We dansen om de bomen. We dansen in de sneeuw. In de avondschemer doet het surrealistisch aan.

Om te janken

Wed, 16 Dec 2020 17:49:11 GMT

'Waar kunnen we nog heen?'

Normaalgesproken wemelt het rond de feestdagen van de romantische sprookjesballetten en kerstklassiekers.

Maar niet dit jaar. Deze winter worden er geen grote balletgezelschappen uit Rusland en Oekraïne ingevlogen.

Dus dit keer geen Sleeping Beauties en geen Zwanenmeren die elkaar met het grootste aantal zwaantjes beconcurreren. Het Nationale Ballet heeft vanwege corona alle voorstellingen van Notenkraker & Muizenkoning afgelast. Zelf zal ik er geen traan om laten, maar als je je op een traditioneel kerstballet met het hele gezin verheugt, is het een groot gemis.

Waar kun je dan nog heen met de feestdagen, vraag ik me af. Een online rondje langs de dansgezelschappen en

productiehuizen leert dat het gros met reces gaat en/of zich op de maanden januari en februari oriënteert,

wanneer alles hopelijk weer ‘normaal’ is. Conny Jansen Danst, NDT, Ward/waRD en Dansmakers Amsterdam, om er maar een paar te noemen, allemaal gaan ze dicht.

Het Nationale Ballet houdt nog wel een ‘uniek online Kerstgala ' op 19 december. Met Broadway-glamour en

winterse sneeuwvlokjes. Want ‘juist nu hebben we de Kerst en de mogelijkheid om ons in een magische wereld onder te dompelen harder nodig dan ooit’, lees ik op hun website. Dezelfde dag sluit Korzo met alle Crosstowners het jaar dansend met een XtownXmas Special af.

Het enige gezelschap dat de traditie echt in ere houdt, is De Dutch Don’t Dance Division. Op eerste kerstdag zelf danst DeDDDD met het Residentie Orkest Christmas Chronicles in het Zuiderstrandtheater in Den Haag. Voor een zeer beperkt publiek, maar ook te volgen via een livestream, met het hele gezin bij de kachel thuis.

Een lach op mijn gezicht tovert theatergroep House of Nouws dat op 27 december in Theater Rotterdam Een feest om te janken speelt. Een fysieke kindervoorstelling over hebberigheid.

Bodies of influence

Thu, 15 Oct 2020 15:04:20 GMT

'A history of change'

'dansMuseum #4’, zie ik op de website van de Nederlandse Dansdagen staan, en zelf een beetje een verzamelaar en danshistoricus zijnde, is mijn belangstelling gelijk gewekt. Samen met dansjournalisten Marcelle Schots en Fransien van der Putt, die ook geregeld voor ons dansblad schrijft, heeft Stephen Shropshire uit de collectie

van de Allard Pierson Theatercollectie van de Universiteit van Amsterdam vijfentwintig naoorlogse producties geselecteerd die de sociale, culturele en politieke veranderingen na 1945 Nederland weerspiegelen.

De tentoonstelling Bodies of Influence begint met de voorstelling De duivel in het gemeentehuis van Florrie Rodrigo, Maja Morowa en Hans Snoek, en mijn online wandeling door het museum kan al niet meer stuk. Al ver voor de oorlog verbond de ‘rode’ Rodrigo dans met politiek. En het werd haar niet in dank afgenomen (zie

mijn artikel in Dans Magazine 19/2).

Ik vervolg mijn tour met Snoeks Papiernoodballet uit 1947 en met Drie eeuwen danskunst (1949) van Sonia Gaskell,

die hier de klassieke ballettechniek en repertoire heeft geïntroduceerd. In een podcast vertelt Schots dat het die eerste jaren na de bevrijding vooral vrouwelijke dansmakers en pedagogen waren die de Nederlandse dans domineerden, totdat de grote instituten (veelal geleid door mannen) het heft overnamen.

Tot zover het eerste tijdvak tot 1960, de komende dagen heb ik er nog vier te gaan. Ik weet niet of je Bodies of Influence bij het uitkomen van dit blad nog kunt zien, maar als het je lukt, aarzel dan vooral niet om via een speciale knop zelf een in jouw ogen invloedrijke dansproductie aan het overzicht toe te voegen. Niet voor niets begint de subtitel ‘a history of change in twentyfive dances’ met het woordje ‘a’, legt Shropshire uit, want andere mensen

maken andere keuzes. Wat mij betreft staat de tentoonstelling nog heel lang online. Tot er op een dag ook een echt (lees fysiek) dansmuseum wordt opgericht.

Sabar

Wed, 19 Aug 2020 18:52:23 GMT

'Je moet heel proactief dansen.'

Met deze hitte picknicken en zwemmen we graag buiten. Fietsend langs de Amstel rijden we ineens twee

Afrikaans uitziende, gespierde mannen voorbij. Zo te zien proberen ze hun grote trommels beter vast te sjorren

op hun fietskarretjes. Waar is de rumba, roept mijn vrouw, die wel van een feestje houdt, hen toe. Dáár is de rumba, antwoorden ze verrast, jullie zijn welkom hoor!

Nog geen honderd meter verderop, onder een viaduct over de rivier, krijgt een groep van ongeveer vijftien dansers, bijna allemaal vrouwen, Afrikaanse dansles. En al gauw doet mijn vrouw verwoed met ze mee. Ze heeft haar leven lang gedanst, maar houdt nu met moeite het snelle tempo bij. En de manier waarop ze de grond aantikt, verraadt haar eigen salsa-achtergrond.

Terwijl ik foto’s maak, vraag ik me af wat voor Afrikaanse dans dit nu eigenlijk is. En dat komt een van de leerlingen, Sabine Lebesque, me tussen twee lessen door snel vertellen: Het is sabar, een van oorsprong Senegalese vrouwendans, maar tegenwoordig wordt hij er door iedereen, door beide seksen gedanst. Onder jongeren is een

mengvorm met streetdance razend populair. Het is heel gewoon dat ieder zijn eigen solo danst en zich daar niet voor geneert, legt ze uit, ‘dat je gewoon gáát!’ Bijzonder is dat de drummers zich door het ritme van de danser laten leiden en niet andersom. ‘Je moet dus heel proactief dansen, heel duidelijk articuleren, anders verstaan ze jouw danstaal niet.’

De muzikanten en dansers vieren deze week het festival Amlen Jaam, een initiatief van danser, choreograaf en musicus Laye Serrere. ‘Eigenlijk zouden we nu in Dakar zitten’, vertelt Sabine, die medeorganisator is, ‘maar vanwege corona konden we helaas niet gaan. Dus houden we het hier, het is hier nu bijna net zo heet.’

Naar een goede picknickplek hoeven we niet langer te zoeken. Als Laye de tweede les begint, strijken we op ons kleedje neer.

When this is over

Sun, 21 Jun 2020 18:35:46 GMT

'Geef ons de ruimte'

‘The sky is the limit.

Wij dromen groot.

En bij grote dromen,

komen vele verantwoordelijkheden.

Wij bedachten zeven statements om onszelf

en de toekomst opnieuw vorm te geven.’

Graag maak ik op deze plek ruimte voor de stem van 80 Nederlandse jongeren.

80 jonge acteurs, dansers en artiesten van Theater Rotterdam, Maas

theater en dans, DOX en nog veel meer. Gehoor gevend aan Mark Ruttes

oproep om op een creatieve manier mee te denken over de toekomst, maakten

ze een serie filmpjes over de zeven hoofdzonden. Zonden die jongeren maar al

te vaak aangerekend worden, zoals luiheid, hebzucht en gulzigheid. Op 12 juni

sloten ze de serie af met het manifest When this is over :

‘Verzamel alle kleine beetjes moed,

die maken samen een hoop moed.

Dan kun je denken: dat is hoog moed.

Wij zeggen:

beter hoog moed dan laag moed

Heb moed.

We willen minder willen en

we willen minder moeten.

Beleef je eigen leven,

leef je eigen lijf.

Als je je lijf beter zou lezen,

stil je je huidhonger.

Oefen iedere dag in

het wisselen van perspectief;

Praat + vraag + waardeer

≠ jaloezie

Droom gulzig, deel gul.

Maak van jouw eenzaamheid,

tweezaamheid.

Geef de ander erkenning

zonder te zoeken naar herkenning.

Horen, zien en

stoppen met zwijgen.

Geef ons de ruimte om stil te staan.

Zodat wij aandacht

kunnen geven aan onszelf,

de ander en de wereld.’

Samen

Thu, 16 Apr 2020 18:19:36 GMT

Tien stappen naar voren, twee naar rechts, snel over de schouder kijken en nog een stap opzij, twintig tellen wachten en dan weer door. ‘Het zijn net dansjes’, zegt een medeklant van de supermarkt gevat. En zo is het ook. We voeren de meest hoogstaande capriolen uit om maar geen contact te hebben, om op veilige afstand te blijven

van elkaar.

Voor echte dansers is dat wat moeilijker, want hoe dans je samen zonder dat je elkaar kunt aanraken en vastpakken. Lichamelijk contact is toch tamelijk essentieel voor dans. Maar wie weet ontstaan er door de crisis ook wel weer nieuwe vormen van dans.

Op social media verschijnen al verschillende, vaak komisch bedoelde corona dansfilmpjes. Zo hebben twee jonge Koreanen een dansje over handenwassen bedacht. En fitnessinstructeurs hebben met ‘socially distant dancing’ een nieuwe trend gezet.

Het duurt niet lang of de nieuwe omgangsvormen zullen ongetwijfeld ook hun weg naar het podium vinden. De anderhalve meter afstand is voer voor choreografen die zich graag laten inspireren door wiskundige patronen. Door het om elkaar heen draaien, aantrekken en afstoten. Door elkaar – van elkaar – de helpende hand te bieden.

De culturele sector maakt een ongekend moeilijke tijd door. We zullen elkaar nodig hebben, dansers en dansmakers, gezelschappen, productiehuizen en theaters, dansliefhebbers en publiek. Maar eigenlijk maak ik me wat dat betreft weinig zorgen, met zijn allen klaren we het uiteindelijk wel.

Een van onze auteurs maakte op de fiets een rondje door leeg Amsterdam en legde met haar mobieltje theaters en concertzalen vast. ‘Zorg goed voor elkaar’, lees ik op de gevel van het Concertgebouw. Op de banners van Nationale Opera & Ballet prijken de leuzen ‘Keep on singing’ en ‘Keep on dancing’. Om te besluiten met de hoopgevende woorden op de Stadsschouwburg van James Brown: ‘The one thing that can solve most of

our problems is dancing.’ Daar houd ik me graag aan vast.

(thuis, 7 april 2020)

Kijken

Sat, 15 Feb 2020 19:01:42 GMT

Een zaaltje in Amsterdam-Noord. Le Grand Cru viert feest. 25 jaar grenzeloos danstheater, zonder structurele subsidie, met groepen uit onder meer Zuid-Afrika, Mali, Namibië, Cuba, Kosovo, de Palestijnse Gebieden, Jordanië en Syrië.

‘Willen jullie meer weten, vraag het dan onze dochter’, beëindigt oprichter Feri de Geus zijn toespraak, ‘die heeft het allemaal meegemaakt.’ Dus ik vraag het Khoroi (wat ‘leven in het Namibisch betekent): ‘Twee ouders in de danswereld, hoe is dat om overal mee heen te worden gesleept?’

‘Ik heb best wel een andere achtergrond dan de meeste mensen’, antwoordt ze, ‘maar voor mij was het heel normaal. Pas nu realiseer ik me, naarmate ik ouder word en niet meer meega, hoe apart het eigenlijk was dat ik half in een studio opgroeide en altijd in vreemde landen zat. Dat zijn echt supervette ervaringen.'

'Van mijn medestudenten – ik ben nu achttien en studeer geschiedenis in Leiden – krijg ik vaak de vraag of het niet super eenzaam was. Maar dat viel eigenlijk reuze mee, omdat ik voor de dansers – ik was een klein blond rode-wangetjes-kind – een mascotte was. Ik vond het fantastisch en was verliefd op alle dansers. De vrouwelijke dansers waren mijn grote voorbeeld, die wilde ik alleen maar nadoen.'

'Of de liefde voor dans in mij is doorgestroomd? Nou, in eerste instantie TOTAAL niet. Tot mijn twaalfde WEIGERDE ik te dansen. Wat ik altijd wel wilde, was salsadans, omdat mijn ouders veel op Cuba hebben gewerkt. Ik vind dansen nu superleuk, alleen niet op professioneel niveau. Ik heb wel altijd toneelgespeeld. Dat optreden en showgevoel heb ik heel erg van ze overgenomen. Je moet openstaan voor alles wat nieuw en anders is, hebben mijn ouders me altijd ingeprent.’

‘

Khoroi zou een hele goeie voor een ambassade zijn’, antwoordt vader Feri desgevraagd, ‘ze is een goede communicator en verbinder.’

Moeder (en medeleider van Le Grand Cru) Noortje: ‘Misschien dat ze nog een jaartje militaire training aan haar studie vastplakt. Want ze is erg geïnteresseerd in conflictbeheersing. Ik weet niet of ik daar erg blij mee ben als moeder, maar ze heeft wel goed gekeken.’

Maurits & Menno

Thu, 19 Dec 2019 18:43:28 GMT

Welcome to my museum. Om een ander, en vooral jonger publiek te trekken, is Menno van Gorp voor één dag directeur van het Mauritshuis in Den Haag. Voor wie hem niet kent: Menno is begin november tijdens de Red Bull BC One World Final voor de derde keer uitgeroepen tot beste breakdancer van de wereld.
Hij ziet er wat moe uit, hij is dan ook nog maar net terug uit Mumbai. Net als popsterren en DJ’s vliegt de beroemde danser tegenwoordig kriskras de wereld over. Maar op een paar toegestroomde fotografen na, is van die

faam in het Mauritshuis weinig merkbaar. Menno blijft er heel gewoontjes onder.

In de hal van het Mauritshuis staan een paar grote, kleurrijke schilderijen van hem uitgestald, want behalve dansen, schildert Menno ook niet onverdienstelijk (understatement). Het programma is helemaal door de breakdancer samengesteld. En hij heeft zijn eigen interviewer meegebracht, MC Tbone, die hem bevraagt over het net gewonnen WK – ‘Om te winnen moet je scherp in je hoofd zijn.’ – en over Menno’s vijf favoriete schilderijen die hij op verzoek van het museum heeft uitgezocht. Is breakdance kunst of sport? ‘Ik zie mezelf vooral als

artleet, maar het is voor mij meer een kunstvorm dan een sport.’

En dan is het tijd voor zeven generaties breakdancers om hun kunsten te laten zien:

Benjamin - 7e generatie, India - 6e generatie, Shane - 5e generatie, Justin - 4e generatie, Menno - 3e generatie, Tina - 2e generatie, en last but not least Michael Walther en Carlos Rocha - 1e generatie.

Waarom juist zij, vraag ik Menno achteraf. ‘Omdat ze allemaal dicht bij mij staan, twee zitten er in mijn eigen crew, met de twee oudste dansers train ik nog wekelijks en aan de twee jongste geef ik les bij het HCC (Haags HipHop Centrum).’ India gaat het heel ver schoppen, zegt hij. En ook voor Benjamin toont Menno veel respect. Een jongetje met een lichte tic, dat op de dansvloer helemaal los gaat en nergens meer last van heeft. Dat is wat dans met

je kan doen.

Applaus

Tue, 15 Oct 2019 17:32:23 GMT

We hebben een nieuwe columnist. Zoals hij bij Introdans Interactie dans met andere werelden verbindt, doet Adriaan Luteijn dat nu ook in Dans Magazine. Zijn eerste column gaat over kleding- en ander gedrag van premièrepubliek. Doen wij dat in Nederland nog wel, vraagt Adriaan zich af, ons aankleden voor een dansvoorstelling? Op een enkele galavoorstelling na volgens hem vrijwel niet.

Dat klopt wel zo’n beetje. De laatste maand woon ik een aantal van dit soort voorstellingen bij. Het Gala van Het

Nationale Ballet, de jubileumvoorstelling van het NDT en een optreden van de Alvin Ailey American Dance Theater

in Rotterdam. Kledingvoorschriften van feestelijk tot black tie. Heel chic allemaal!

Opvallend bij Alvin Ailey is het zo divers samengestelde publiek. Er zitten veel toeschouwers van een andere afkomst in de zaal. En veel twintigers en dertigers. Het kan dus blijkbaar wel. Aan het eind van elke voorstelling staat iedereen enthousiast op (waarover Adriaan met veel humor schrijft). Van obligaat klappen geen sprake; de voorstellingen zijn stuk voor stuk het bekijken waard.

Wat me fascineert is vooral hoe lang er soms wordt geklapt. En niet alleen door het publiek. Na afloop van

Kunstkamer van NDT, klapt de ene rij dansers voor de andere en andersom, de dansers klappen voor het orkest

en het orkest weer voor de dansers, onder luid applaus worden de solisten, choreografen en dirigent een voor een

het podium opgeroepen, en met zijn allen bedanken ze het publiek. Klappen over en weer. Een prachtig ritueel, tot in de puntjes gechoreografeerd. Hoeveel energie en aandacht zit daar niet in?

‘Ik heb er zo’n hekel aan’, vertrouwt een collega me bij het verlaten van de zaal toe, ‘al dat opstaan en geklap.’

Bootdansen

Fri, 30 Aug 2019 17:07:29 GMT

'Just dance, dance, dance'

De laatste jaren is het aantal partyboten explosief gegroeid in Amsterdam. Een beetje zonnige dag en je

ziet ze overal. Sloepen vol hossende vrienden en collega ´s op de Amstel of tientallen boten gezellig bij elkaar

in het midden van de Nieuwe Meer. Hoe meer boten, hoe meer vreugd.

Maar het summum is toch wel de Canal Parade tijdens Pride Amsterdam. Boot na boot met fanatiek dansende mensen vaart voorbij, op tv door Rik van de Westelaken en Ellie Lust van commentaar voorzien. Feestelijk uitgedoste boten met dansende politiemannen, dansende brandweerlieden, dansende zorgverleners, dansende postbezorgers en zo meer. Dansend op de muziek van ABBA, Donna Summer, Sister Sledge, Cyndi Lauper en

Justin Timberlake: Just dance, dance, dance.

‘Kun jij een beetje dansen?, vraagt Ellie aan Rik. Zelf zou ze graag streetdance willen leren, vertrouwt ze hem toe. ‘Hoe studeren al deze mensen overigens hun dansjes in? Krijgen ze dan thuis een instructiefilmpje toegestuurd?’

Met danskunst heeft de Canal Parade weinig van doen, maar met vieren des te meer. Honderdduizenden mensen die aan boord en op de wal al dansend de vrijheid vieren, de vrijheid om te zijn wie ze zijn.

Sommige boten hebben evenwel veel werk van hun dansshows gemaakt. Op de boeg van de Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap-boot dansen een mannelijke en vrouwelijke danser prachtig synchroon en minister Ingrid van Engelshoven beweegt in hun kielzog een beetje onwennig mee. Wel goed dat ze er staat natuurlijk!

Als er een prijs voor de beste choreografie moet worden uitgedeeld, dan gaat die met stip naar de zilveren crew van de INGboot. Of naar de boot van Amsterdam UMC, dat heel toepasselijk Rembrandts Anatomische les heeft uitgebeeld.
‘We zijn wel gespannen, maar van mij hoeft het dansje niet honderd procent perfect te zijn’, vertelde woordvoerder Michèl Tromp vorig jaar in Folia . ‘Want dan denkt iedereen dat we professionele dansers hebben ingehuurd. Onze kerntaak is zorg en niet dansen, anders zou Amsterdam UMC wel een dansschool zijn.’

Dansen tot je er bij neervalt

Thu, 30 May 2019 11:03:41 GMT

Hoe vang je iemand in één woord. Een levensgenieter? Net als het Spaanstalige woord rumbero , dekt het de lading niet. Zeker, Pedro maakte graag een dansje, maar een flierefluiter was hij zeker niet. Hij hield van dansen, maar nog meer dan dat van gezellig samenzijn, van zingen met je vrienden en chistes (moppen) vertellen onder een glas wijn of bier. Zelf omschrijft Martha haar pas overleden vader als un generoso motor de alegría . Een echte gangmaker dus.

‘Hij heeft me leren dansen’, vertelde Martha bij Pedro’s memorial, ‘maar hij heeft me ook leren zwemmen en rennen. Hij gaf me dat zetje om in het leven een winnaar te zijn.’

‘Al op mijn veertiende nam hij me mee naar de legendarische discotheek 20-50 in Cali. Ik keek er mijn ogen uit, met al die geweldige dansers was het the place to be . Maar mijn vader haastte zich erbij te vertellen, dat ik er beter niet alleen naartoe kon gaan…’

In Colombia is dans onderdeel van het leven. Er is altijd wel een aanleiding om te dansen, een geboorte, trouwerij of zelfs sterfgeval. Toen Martha en ik er vijftien jaar geleden gingen trouwen, stuurde ze me als huwelijkscadeau elke ochtend naar de dansstudio van een ex-salsaster, die me de fijne kneepjes van de Latijns-Amerikaanse dansen bijbracht. Vier dansen in vier lessen: merengue, salsa, paso doble en fox. En op een of andere manier waren ze allemaal met elkaar verbonden. In een lange stoet dansend op straat, begeleidden de gasten ons midden in de nacht naar het hotel.

Samen met Martha bekijken we de foto’s van zijn 80-jarige verjaardag, negen jaar geleden. Dansend, proostend en vierend. Soms vergat Pedro hoe oud hij was. Tijdens een avondje met goede vrienden stond hij vorige week plotseling op. Om ook mee te doen, mee te bewegen, zo goed als het ging. Maar het ging niet goed. Hij verloor zijn evenwicht en niet veel later was hij er niet meer. Wel typisch Pedro, dansend tot hij er bij neerviel.

Energie

Mon, 15 Apr 2019 09:52:50 GMT

Ik sta in tweestrijd. Bekijk ik de South African Dance Battle online? In de Metro las ik dat de wedstrijd alleen ‘live op Facebook’ kan worden gevolgd. Of probeer ik de battle toch live op locatie te zien? Het filmpje kan ik later nog wel terugkijken, dus bel ik The Social Club, dat het hele gebeuren voor Verkeersbureau Zuid-Afrika organiseert. ‘Waarom is de wedstrijd niet publiek toegankelijk?’, informeer ik. ‘Omdat social media campagnes ons ding zijn en het geven van party’s niet. Maar je bent van harte welkom, vaar je morgen met ons mee?’

Zo vertrek ik de volgende middag met een twintigtal (andere) influencers – voornamelijk reisbloggers- en vloggers – met de rondvaarboot naar Zaandam. De industriële look van De Patronage leent zich prima voor het doel. Tropische planten, felgekleurde olievaten, Afrikaanse drummers en dj’s maken het decor compleet. Als we aankomen, dansen de twee teams van de Utrechtse dansschool Touchée zich al warm.

Dan begint de live uitzending en kan er worden gestemd. Nog voordat de dansers ook maar één zuluof

gumboot-pas hebben gezet, neemt team Shadia met 61,7 % de lead en staat die niet meer af. Maar eigenlijk gaat

het niet om het winnen. En ook niet om de gratis reistickets die de kijker met het opsturen van een eigen gwara gwara-filmpje in de wacht kan slepen. Het gaat vooral om de blij makende, aanstekelijke dans. Met dans en muziek – eerder deden ze een actie met The Voice – wil het verkeersbureau een ander, levendig beeld van de Zuid-Afrikaanse cultuur laten zien. Gelijk na afloop vraag ik de social media redacteur hoeveel mensen de battle op Facebook hebben gevolgd. ‘De teller staat op 5000’, zegt Marijn, ‘maar daar komt ongetwijfeld nog heel veel bij. 70% is vrouwelijk en tussen de 24 en 35 jaar. Precies onze doelgroep!’

Niet veel later komen de jonge dansers bejast en bezakt de kleedkamer uit en begint het dansen opnieuw. En dansdocente Precious Alvares doet al even fanatiek mee. Voordat ze de bus instappen, vraag ik een van de danseressen nog snel naar de gekke bekken die ze tijdens het dansen trok. Horen die bij de dans? ‘Nee,

dat gaat vanzelf ’, antwoordt ze, ‘dat komt door de energie!’

Danshapjes

Fri, 15 Feb 2019 10:37:15 GMT

Dit moet de kleinste danszaal van Nederland zijn. Althans de kleinste die ik ooit heb gezien. Of eigenlijk is

het een danskelder, van niet meer dan drie bij vier. Wilt u langs de zijkant lopen en niet over de (nog

kleinere) dansvloer, vraagt een medewerker me dringend doch vriendelijk bij binnenkomst. Dat doe ik. Ik neem plaats op een van de tien stoelen en kijk verwonderd om me heen.

Twee jonge dansers, in zwarte kleding en met blote voeten, liggen en staan tegen de witte keldermuur aan gekleefd. Hebben ze het niet koud, vraag ik me af. Misschien wel, maar al gauw beginnen de mannen energiek te bewegen en dansen ze zich warm. Zelf voel ik de kou langzaam langs mijn benen omhoog kruipen.

Maar twintig minuten houd ik het wel uit. Wat is het leuk om zo dicht op de dansers te zitten, ze

in de ogen te kunnen kijken, hun zware ademhaling te horen, de zweetdruppels op hun ongeschoren

nekken te zien. Ze hebben duidelijk moeite met de kleine ruimte. Soms maken ze hun bewegingen

niet af of raken met hun handen de muur, het plafond en elkaar. Maar spannend is het wel.

In het hoekje bedient choreografe Romy Stark de techniek. Achteraf vertelt ze dat de beperkingen van de zaal juist een enorme uitdaging voor haar zijn. ‘Normaal ga je als dansmaker uit van een concept en bewegingskwaliteit, maar hier is vooral het de ruimte die het werkproces bepaalt. Ik vind het erg leuk om urban stijlen zoals poppin’ het theater in te krijgen.’

Voor Romy en haar dansers, alle drie nog studerend aan de AHK, is het een mooie manier om nu al naar buiten te treden en podiumervaring op te doen.

Zo laagdrempelig als het Tapas Theater in Amsterdam-Oost voor beginnende dansmakers is, is het dat ook voor het publiek. Oprichter Tessa Harmsen wil mensen naar het theater lokken die er normaal niet zo snel komen. De naam van het theater slaat dan ook niet zozeer op de lekkere tapas – die zijn er natuurlijk ook – als wel op de smakelijk ‘hapjes’ theater en dans die je er, zoveel je wilt, proeven kunt.

Talent vanbinnen

Sat, 15 Dec 2018 20:42:04 GMT

Wat een verrassing. Martha vertelde me dat de documentaire die we tijdens IDFA gingen zien over

Afrikaanse maskers ging. Maar dat The Sound of Masks van Sara de Gouveia een dansfilm

was, wist zij ook niet.

´There is the art of dancing and there is the art of doing´, zegt Atanásio Nyusi aan het begin. Het dorp

kent hem als weergaloze danser en verhalenverteller, maar in het gewone leven verdient hij als bibliothecaris

de kost. En dan beheert hij ook nog eens vrijwillig het Nationale Dans Archief van Mozambique, dat in de hoogtijdagen na de revolutie een bloeiend dans- en documentatiecentrum was, maar waarvan door geldgebrek nu weinig meer over is.

Nyusi danst als geen ander mapiko, een traditionele maskerdans die alleen door de mannen van de Makonde-stam in het noorden van Mozambique wordt beoefend, en waarmee tijdens de onafhankelijkheidsoorlog in de jaren zestig de draak werd gestoken met het koloniale bewind. Nu probeert Nyusi de dans op diens verzoek over te brengen op zijn zoon, maar zonder enige dwang: ‘Ik kan je alleen maar aanwijzingen geven, je bewegingen

finetunen, eerst moet je laten zien dat je het in je hebt.’

‘Zolang je talent vanbinnen hebt, dans je door’, zegt Nyusi. En dat geldt niet alleen voor hem, maar zeker ook voor de dansers die we in de voorfilm Artificial Things van Sophie Fiennes/ Lucy Bennet zien. Vijf dansers van de Britse Stopgap Dance Company. Een danser in maatpak met het syndroom van Down, een danser zonder benen, een danseres in een rolstoel en dan nog twee dansers waar op het eerste gezicht niets mee ‘aan de hand’ lijkt te zijn. Zelfs de rolstoel, waar de wielen van los zijn geraakt, is ‘gehandicapt’.

Een prachtig staaltje van inclusiedans: dansers met en zonder beperking. Maar vooral die scènes waarin alleen de dansers met beperking met elkaar dansen, elkaar ondersteunen, elkaar voorzichtig aftasten, omarmen en dan weer afstoten, maken indruk.

De danser met het syndroom van Down danst zo krachtig en expressief dat je vergeet dat hij iets heeft. Ontroerend ook om te zien hoe de man zonder beperking met zijn benen de man zonder benen in zijn verlengde omhoog lift.

Paris qui danse

Mon, 15 Oct 2018 19:24:37 GMT

Ik ga naar Parijs en wat neem ik mee? In ieder geval een hoofd vol dans. Volgende week is de deadline voor het oktobernummer en ik moet mijn voorwoord nog schrijven. Dus ik moet iets van dans zien dit weekend. In de trein kijk ik wat er zoal te doen is in Parijs. In de Opéra wordt Decadance van Ohad Naharin opgevoerd, maar de kaartjes zijn duur, althans stukken duurder dan in Amsterdam. Wel betaalbaar, maar helaas uitverkocht is een performance van Maria Hassabi tijdens het festival Actoral. Een interessant festival met veel jonge dansmakers uit Nederland dit

jaar, waaronder Julian Hetzel, Dario Tortorelli en Arno Schuitemaker. Maar wanneer zij optreden, ben ik alweer weg.

Dan maar op zoek naar danssporen uit het verleden. Ik bezoek de Cimetière du Père-Lachaise, waar tal van bekende wetenschappers en kunstenaars hun laatste rustplaats vonden, waaronder Jim Morrison. In de lijst van beroemdheden kom ik ook enkele dansers tegen: Boris Kochno van de Ballets Russes en Isadora Duncan, die in 1928 jammerlijk om het leven kwam toen haar sjaal tussen de wielspaken van haar auto kwam. In de Rue de Clichy

valt mijn oog op de indrukwekkende glas-in-lood façade van het Casino de Paris, met daarop een romantisch danstafereel.

Als ik het oude revuetheater, waar Mistinguett en Josephine Baker in de jaren ’20 triomfen vierden, binnenloop, wijst een portier me dringend maar beleefd de deur: ‘Je suis désolé.’ Misschien is het beroepsdeformatie, maar waar ik ook ben, overal zie ik dans. Is het niet in het theater, dan is het wel op straat.

Na het zien van een prachtige fototentoonstelling van Willy Ronis – zoals veel tijdgenoten heeft hij in de jaren ’50 enkele prachtige dansscènes op straat vastgelegd – ontdek ik in de Rue Boyer het Centre Momboye. ‘Danses pluri-africaines & cultures du monde’, lees ik op de gevel. Geopend 7 dagen per week. Ik loop zo naar binnen, niemand die me vraagt wat ik er te zoeken heb.

Door de openstaande deur van een studio zie ik een groep vrouwen, wit en zwart, vol overgave bewegen op het ritme van de djembé’s. En buiten wacht alweer een nieuwe groep. Paris qui danse – Afrikaanse dans is springlevend hier!

Homomonument Het Mandje

Wed, 05 Sep 2018 10:35:42 GMT

Zeedijk 63, Amsterdam.

Wat mij aantrekt aan het Red Light District, dat vroeger met de termen ‘rosse buurt’ of nog eerder ‘Donker Amsterdam’ werd aangeduid, is dat het een buurt vol tegenstellingen is. Van goed en slecht. Van verbieden en gedogen. Waar een constant gevecht wordt geleverd tussen wat mag en wat niet mag.

In het algemeen mocht er vroeger meer. In de tijd dat dat elders niet kon – tot 1924 gold er in Amsterdam een officieel verbod op dansen in het openbaar – trokken de dienstmeisjes uit de grachtengordel en de fabrieksmeisjes uit de Jordaan massaal naar de danshuizen en danskelders op de Zeedijk om daar met elkaar en de matrozen te dansen.

De reden dat het daar wel gedoogd werd, was dat de zeelui hun vertier moesten hebben. Veel Amsterdammers namen ook het pontje naar Amsterdam-Noord. Om net buiten de stadsgrenzen te ‘steppen’ in het Tolhuis, nog zo'n monument van het Amsterdamse uitgaansleven.

In het fin de siècle, eind 19e eeuw, vormden de Nes, Warmoesstraat en Zeedijk één lange uitgaansstraat vol kroegen, danstenten, tingeltangels, en café-chantants. Café Het Mandje is daar een van de laatste overblijfselen van. Een historische plek voor de homo-emancipatie van Amsterdam. De uitbaatster, Bet van Beeren, was een kleurrijke figuur.

Toen ze in 1967 aan een leverkwaal overleed, besteden alle kranten er aandacht aan. Tot in de details werd beschreven hoe Bet naar eigen wens op het biljart in een zee van paarse linten opgebaard lag. Hoe ze op haar twaalfde – ze kwam uit een Jordaans gezin met 14 kinderen – meehielp de kost te verdienen door op straat met vis te venten. Daar kwam haar bijnaam ‘Betje Bokkum’ vandaan. Hoe ze het café in 1927 van haar oom overgenomen had. Dat het een ‘struise’, maar ‘joviale’ vrouw was. Een forse vrouw, gekleed in lange broek en witte overjas. Dat ze met haar Norton – ze was de eerste vrouw in Nederland met een motor – soms zo Het Mandje binnenreed. Dat ze van alle mannen die het café binnenkwamen als souvenir hun das afknipte en aan het plafond hing. En dat ze geen blad voor de mond nam en alle edele delen en de paringsdaad bij hun naam noemde.

Maar geen woord repten de kranten over haar lesbisch zijn en over de functie die het Mandje vervulde als ontmoetingsplaats van zowel mannelijke als vrouwelijke homoseksuelen. Met name op Koninginnedag werd er samen flink op los gedanst.

Brigadier Bosshard (de latere Majoor) sprak lovend aan Bet van Beerens graf over alle activiteiten die ze voor arme buurtkinderen en oude van dagen organiseerde, maar zei er wel bij dat ook Bet ‘haar foutjes’ had. Waarmee ze ongetwijfeld Bets alcoholprobleem en haar seksualiteit bedoelde.

Gert Hekman, vanaf 1984 docent homostudies aan de UvA, schreef een baanbrekend boek over ‘De roze rand van Donker Amsterdam’. Daarin beschrijft hij uitvoerig hoe de zedenpolitie streng controleerde in homobars. De reden dat Het Mandje het zo lang volhield, is dat Bet erop toezag dat in het café niet geflikflooid werd – geen zoenen of aanraken. Evenals enkele andere cafés had Het Mandje een handig waarschuwingssysteem. Op de bar stond een stenen uiltje, met een lampje erin. Als er politie binnenkwam, of heteroseksuelen, lichten de ogen van het uiltje op. Daar komt de nog steeds gebezigde uitdrukking ‘uilen’ voor heteroseksuelen vandaan.

Het stenen uiltje staat nu in het Amsterdams Museum, waar een complete replica van Het Mandje is nagebouwd. Met veel van de originele objecten. Je ziet het misschien nauwelijks, maar ter bescherming van de originele foto’s op de wanden zijn deze vervangen door een fotobehangetje. Maar de uitstraling is nog zoveel mogelijk zoals in de tijd van Bet van Beeren moet zijn geweest.

Na het overlijden van Bet heeft haar zus Greet het café doorgezet. Met de drugsoverlast in de jaren ’70 en ’80 is Het Mandje decennialang dicht geweest, maar nooit verdwenen. Na een ingrijpende verbouwing is het in 2008 weer heropend en vormt het een levend monument voor homo-Amsterdam.

Lees ook mijn artikelen in Ons Amsterdam :

Passagieren op de Zeedijk

Verboden te dansen

Naakt

Wed, 15 Aug 2018 16:11:00 GMT

Het kan dus wel, diversiteit in het theater, het Openluchttheater in het Vondelpark zit tot bovenaan vol met een mix

van jong en oud, wit en zwart en alles ertussenin. Misschien doordat het openluchttheater zo laagdrempeligheid is – je kunt er zo binnenlopen; een donatie is welkom maar niet verplicht. Misschien ook sluit de programmering beter aan bij een divers publiek.

Als Christiaan De Donder en Sedrig Verwoert na de pauze worden aangekondigd, reageert het publiek met luid gegil. Kennelijk hebben ze een grote achterban. Maar zodra ze beginnen te dansen, is het stil. De voorstelling gaat over homoseksualiteit. Hoe bijzonder is dat, vraag ik me af, is dat in de danswereld niet allang geaccepteerd?

Dat het uit de kast komen voor de twee een struggle was, blijkt duidelijk als je ze ziet dansen in They/Them . Heel intiem en kwetsbaar. Aan het begin kronkelt Sedrig als een gewond dier over de grond. Maar wat die struggle nu

precies inhoudt, wordt me niet helemaal duidelijk. Gaat het om hun gay zijn, hun zwart zijn, of een combinatie

daarvan: dat ze homoseksuele zwarte dansers zijn?

‘Aan het eind voelde ik me naakt’, zegt Christiaan als ik de dansers na afloop met hun dappere optreden feliciteer. Sedrig: ‘Ja, ik moet ook nog landen… ’ Maar ze zijn blij dat de kop eraf is en dat het publiek zo positief heeft gereageerd. ‘Ik voelde hun liefde’, zegt Sedrig profaan.

Liefde stralen de dansers zelf ook uit, backstage misschien nog meer dan op het podium. Teder houden ze elkaars hand vast en voortdurend vullen ze elkaar aan. Zijn ze in het echt ook een stel, vraag ik me af. Maar ik vraag het ze niet…

Voor de dansers werkte hun performance heel bevrijdend. ´ We zijn al van plan hier iets mee te doen, sinds we elkaar zeven jaar geleden tijdens So You Think You Can Dance hebben ontmoet, zegt Christiaan.

‘Het stuk gaat over onze eigen realiteit. Vanavond was het echt ´ik´.’

‘Mijn echte ik ontdekken, was een zoektocht’, vult Sedrig gedreven aan. ‘Maar het moment dat je je echte ik deelt, is vrijheid. Ik heb mijn echte ik nog niet vaak kunnen delen. Nu is het moment daar.'

Jazz in de Cotton Club

Sun, 05 Aug 2018 10:00:39 GMT

Nieuwmarkt 5-H.

Zaterdags van 5 tot 8 is dit ´the place to be´.

Martha Luz, mijn vrouw, en ik komen hier al jaren. Voor de live jazzmuziek, maar vooral ook om de bijzondere sfeer die er hangt. Die voor een groot deel wordt bepaald door de bijzondere mensen die er komen. Heel diverse mensen: muziekliefhebbers, kunstenaars, buurtbewoners, mensen die in de rosse buurt hebben gewerkt, mensen van Surinaamse afkomst, oud-klanten, en iedereen die nog een beetje de sfeer van vroeger wil proeven.

Want dit is een bar met een verleden. Zo’n tien jaar geleden kon je hier nog klanten van het eerste uur tegenkomen. Zoals Jetty Wagenaar, een ‘grand lady’ van het uitgaansleven van de jaren ’60. En Eddy Faithfull, die vroeger zijn eigen café had, maar ook jaren achter de bar van de Cotton Club heeft gestaan.

Het roemruchte verleden is hier alom aanwezig. De eigenaars proberen dan ook zo weinig mogelijk aan het interieur te veranderen. De vele foto’s aan de wand, die onlangs wel nettere lijstjes hebben gekregen, het beschilderde plafond – je kunt het mooi of lelijk vinden, maar er wordt gezegd dat het Cobra is – en de stukgeschoten, beschilderde ruiten en spiegels.

Ook al zo’n wonderlijke verzameling, die spiegels. Met afbeeldingen van de Waag – hier recht tegenover – van de oprichters, Frits en Alida Smit, maar ook bijvoorbeeld van het Amerikaanse vrijheidsbeeld en van een zwarte vrouw met mand op haar hoofd, refererend aan het koloniale verleden.

Toen dochter Annie begin jaren ’50 Cafe Smit van haar ouders overnam, doopte ze het om in de Cotton Club. Naar haar vriend Theodorus Kantoor, een trompettist van Surinaamse afkomst, die onder de klinkende naam Teddy Cotton – Nederlandse namen deden het niet zo goed – met Kid Dynamite optrad in Casablanca op de Zeedijk. Een beroemde jazztempel in die tijd.

Evenals Casablanca, maakte de Cotton Club naam toen de in Duitsland gelegerde zwarte Amerikaanse militairen naar Amsterdam toekwamen. Zij namen jazzplaten voor de jukebox mee. Jazz en marihuana trokken progressieve jongeren en artistiekelingen naar het café – zoals Remco Campert, Ramses Shaffy, Adèle Bloemendaal en Aat Veldhoen.

Veel bezoekers ook waren van Surinaamse afkomst. Veel alleenstaande mannen, die elkaar graag opzochten in het uitgaansleven. En zich aangetrokken voelden tot de blanke meisjes die er kwamen dansen en vise versa. Zo werd dit een van de eerste Amsterdamse café’s waar blank en zwart elkaar ontmoetten.

De Cotton Club is een echt familiebedrijf. Het wordt nu gerund door de kleindochter van de oprichters, Marion Lewis, en haar dochter Dewi. En toen ik laatst kwam vragen of we langs mochten komen met het LKCA, stond een van Marions kleinzonen achter de bar.

Zoals gezegd: van 5 tot 8 is dit ´the place to be´. Dan moet je, vooral in de wintermaanden, dringen om de muziek goed te kunnen zien.

Het is hier soms net een film. De gemiddelde leeftijd is hoog. Maar de bezoekers hebben over het algemeen een heel jeugdige uitstraling en dat is prachtig om te zien. Aan de wand zit steevast een rijtje oudere mannen, die met een twinkeling in de ogen aandachtig de verrichtingen van de muzikanten volgen. En als de muziek opzwepender wordt, waagt ook een groepje meisjesachtige dames een dansje.

Lees ook mijn artikelen in Ons Amsterdam :

Passagieren op de Zeedijk

Verboden te dansen

Opladen

Fri, 15 Jun 2018 15:58:54 GMT

In de zomer hoef je niet stil te zitten. Als het weer een

beetje meezit, is het bij uitstek de tijd om buiten te dansen.

Lekker salsadansen op een van de latin festivals in Nederland

of Vlaanderen.

Of oerdansen met Anneke Wittermans op het strand van

Katwijk of Terschelling. Dansen aan de vloedlijn. ‘Dansen in de

natuur is een belevenis’, lees ik op haar website, ‘de ruimte van

het strand, de zee, de lucht, het zand, de golven. Al dansend

getuigen zijn van de natuur, die elk moment van kleur en vorm

verandert.’

Of misschien wil je aan je dansskills werken. Tijdens

een summer intensive, bootcamp of buitenkunstweek.

Je optrekken aan het niveau van de professionele

dansers van het Nederlands Dans Theater en

kennismaken met het repertoire van Lightfoot León

of Crystal Pite. Een workshop gaga of Counter techniek

of open klas bijwonen van de Henny Jurriëns Stichting. Of,

als je meer van andere danssoorten houdt, een beginnerscursus

tango volgen in Apeldoorn of Afrikaanse dans in Schiermonnikoog.

Of je voegt je bij de steeds groeiende groep hiphoppers die elke

zomer tijdens Summer Dance Forever het centrum van Amsterdam

bevolken om zich aan elkaar te meten. Om te battelen, om

de nieuwste pasjes van elkaar af te kijken, maar vooral ook om

elkaar te ontmoeten.

Of misschien ook wil je niets van dat alles en de dans even de

dans laten. Je spitzen aan de wilgen hangen. Erop uittrekken

naar een tropische bestemming of verkoeling zoeken in een

meertje in de duinen. Even helemaal nietsdoen. Je weer opladen

voor het volgende seizoen.

Verkeerde been

Fri, 13 Apr 2018 17:27:13 GMT

Soms zit mijn danskennis me in de weg. Vanaf het begin van de voorstelling Hopper heb ik het idee dat ik naar Ausdruckstanz zit te kijken. Een expressieve dansvorm uit het eerste kwart van de vorige eeuw, waarin emoties en gevoel centraal staan. Niet bepaald iets wat je van het Internationaal Danstheater zou verwachten.

Zijn het hun zwarte outfits? De halflange rok van de danseres en de netjes in een vouw gestreken broeken van haar twee mannelijke collega’s? Of zijn het hun blote schouders en kortgeschoren haar? Vooral komt het denk ik doordat er op blote voeten wordt gedanst. Met heel expressieve armbewegingen en gelaatsuitdrukkingen. Af en toe lijkt het alsof Mary Wigman, Isadora Duncan of Harald Kreutzberg – stuk voor stuk legendarische dansers die ik graag eens in het echt had willen zien – op het podium weer tot leven zijn gekomen.

Maar als ik mijn associaties na afloop met de danseres deel, kijkt ze me aan alsof ze het in Keulen heeft horen donderen. Ook choreografe Neel Verdoorn zegt de Ausdruckstanz niet bewust in haar nieuwste stuk te hebben gebruikt. Maar helemaal op het verkeerde been zit ik volgens haar niet. Gevoelens als eenzaamheid en wanhoop – de zoekende mens – spelen in het werk van Edward Hopper een belangrijke rol. De beroemde Noord-Amerikaanse kunstenaar zou zich erg hebben laten inspireren door vooroorlogse kunststromingen. Bovendien vond Hopper, zegt ze, dat iedereen zijn werk mag interpreteren zoals hij of zij dat wil.

Voor mij staat het vast: ik heb een prachtig staaltje Ausdruckstanz gezien.

Het komt niet vaak voor dat je over één voorstelling twee verschillende columns kunt schrijven. Ditmaal is dat het geval. Zie mijn vorige column.

Vrienden

Wed, 11 Apr 2018 17:45:05 GMT

Al tijden ben ik niet bij een voorstelling van het Internationaal Danstheater geweest. Maar dit keer heb ik me laten overhalen door directeur Sophie Lambo, die alle zeilen bijzet om het gezelschap overeind te houden. Samen studeerden we ooit theaterwetenschap in Amsterdam. Verbazingwekkend vaak kom ik nog medestudenten tegen in de culturele sector – blijkbaar was het een goed jaar. En met een aantal ben ik nog altijd goed bevriend.

Bij de première in het De La Mar Theater zitten er enkele ex-dansers in de zaal, maar vooral ook ‘Vrienden van het Internationaal Danstheater’, die al naar gelang hun donaties een of twee vrijkaartjes hebben gekregen. En hun bijdrage is hard nodig. Sinds het gezelschap vanaf 2013 geen structurele subsidie meer ontvangt, heeft het grote veranderingen ondergaan. Het heeft een onbezoldigde directeur en de pr-medewerker wordt voor maar een paar uur per week ingehuurd. Alleen een piepklein groepje wisselende dansers en dansmakers wordt nog betaald. Het geld dat is overgebleven van de verkoop van de Doelenzaal in 2016 wordt nu dus als het ware opgedanst.

Van het oorspronkelijke publiek, dat vooral kwam voor de folkloristische dans en kostuums, is weinig meer over. Maar gelukkig dient zich een nieuw en ook wat jonger publiek aan. Een andere programmering heeft daar zeker mee te maken. Was er in voorstellingen als Fado en Mannen van de Tango nog sprake van dans en muziek van andere culturen, met Hopper lijkt het gezelschap weer een stukje verder te zijn gegaan. Moderne dans voert nu de boventoon.

Na afloop schiet ik in de foyer enkele ‘vrienden’ aan. Wat vonden jullie hier nou van? Hans en Ans uit Nieuwegein zijn al vrienden vanaf 2002 en hebben dus de ‘goede tijd’ van het ID nog meegemaakt. ‘Het is nog erg wennen’, vertellen ze. Ze weten niet goed wat voor dansvorm ze hebben gezien en wat voor muziek gehoord. Maar ze zijn blij dat er weer – in de vorm van het DoelenEnsemble, nog zo’n gezelschap dat naar nieuwe wegen zoekt – als vanouds live musici op het podium waren te zien. Waarom zij nooit zijn afgehaakt? ‘We willen graag dat het gezelschap in Midden-Nederland weer voeten aan de grond krijgt. En vooral zijn we benieuwd wat ze nu weer gaan doen.’

Het komt niet vaak voor dat je over één voorstelling twee verschillende columns kunt schrijven. Ditmaal is dat het geval. Zie mijn volgende column.

Fix it

Fri, 16 Feb 2018 11:34:51 GMT

Als het licht aangaat, klinkt het applaus nog door. En opens staat Alida Dors onverwacht voor m’n neus. Zoentje links, zoentje rechts, zoentje links. ‘Hoi, ik was bijna vergeten dat je naast Backbone ook bij Solid Ground Movement werkt’, zeg ik. Alida: ‘Hoe vond je het?’. ‘Ik heb me prima vermaakt, maar ik weet niet goed wat ik nu precies gezien heb. Wat is de bedoeling van dit project?’ ‘Heb je 10 minuten’, antwoordt ze kordaat, ‘dan leg ik het uit…’

Ik realiseer me dat ik hier met andere verwachtingen, bedoelingen zit dan de rest van het publiek. Een heel jong publiek dat de hiphopdansers luidkeels aanmoedigt en zich met hen identificeert. Zelf kom ik in de eerste plaats om iets te schrijven, mijn column. Bij het kiezen van een onderwerp moet er altijd iets zijn dat klikt, wat me trekt. In dit geval werd ik getriggerd door de webtekst voor Fix it van Solid Ground Movement: ‘We maken een reis van amateur naar professionele hiphopdans. Hiphop begint op straat amateurniveau (community). De nieuwe maker krijgt als opdracht een remake te maken van één van de scѐnes van de master en die moet hij/zij oplossen in een presentatie (semi-professioneel). Daarna laat de master zien hoe je hiphop in een theater kan vormgeven.’

Dat klinkt als coaching. Solid is een talentontwikkelplek, vertelt Alida. Binnen het mastertraject zijn vijf nieuwe makers uitgenodigd om met aanstormend hiphoptalent aan de slag te gaan. Om te inspireren, maar vooral om nieuwe methoden van theatermaken te onderzoeken. Nieuwe filosofieën, zoals ze dat noemt. Want dat blijft een ding: hoe vertaal je hiphop van de straat naar het podium?

Door griep van de master, Raphael Hillebrand (Brazilië/ Duitsland), is er ditmaal van coaching weinig terechtgekomen. Maar zijn optreden – ‘Ik heb nog nooit een voorstelling afgezegd’ – gaat wel door. Met zijn stem, met zijn hart, maar vooral met zijn lichaam, vertelt hij het verhaal van drie broers in nazi-Duitsland. Eerst ondersteunen zijn bewegingen vooral het woord, dan nemen ze het langzaam over…

Danskaraoke

Fri, 15 Dec 2017 11:39:13 GMT

Daar kan ik toch moeilijk van wegblijven? ‘Danskaraoke #2 in Tugela85’, lees ik in een kleine ad in het Amsterdams Stadsblad. Op maar 2 blokken afstand van mijn huis.

Geen idee wat het is, maar mijn nieuwsgierigheid is geprikkeld. Is dit een nieuwe rage die aan mijn aandacht is ontsnapt?

Het lijkt nog niets massaals. Om zeven uur ’s avonds loop ik een klein, feestelijk versierd klaslokaal binnen, met aan de ene kant een kledingrek met kostuums en feestartikelen (Aha, wordt het zo’n avond?) en aan de andere kant een lange tafel met eten en daarboven een filmscherm. Ik word hartelijk begroet door een van de organisators, Noud Verhave, die later tevens de dansvideo’s aan elkaar praat: ‘Schep maar lekker op of neem wat tussen het dansen door.’

Als ik met het bord op schoot de kring rondkijk, zie ik een tafeltje met jongeren die elkaar allemaal goed schijnen te kennen, en los langs de wand enkele oudere mannen. Op de goedkope maaltijd afgekomen, veronderstel ik, maar misschien denken ze dat ook wel van mij. Dan staat plots van een ander tafeltje initiatiefneemster, danseres en choreografe Keren Rosenberg op en neemt samen met een bevriende danseres het voortouw. ‘Danskaraoke is niet alleen erg leuk’, vertelt ze, ‘maar het stimuleert ook de creativiteit.’

En dan bootst iedereen de bewegingen na van de dansers van Sacha Waltz en Sidi Larbi Cherkaoui. En van Freddy Mercury (stofzuigerdansje), Michael Jackson en andere grootheden die hun stempel op de dansgeschiedenis hebben gedrukt. Ook het ‘dikke‑vrouwen‑ballet’ Groosland , met de vleeskleurige pakken, komt voorbij: tijd voor de kostuums!

Dat iedereen elkaar al schijnt te kennen klopt; ze hebben bijna allemaal eerder meegedaan met activiteiten van Moving Arts Project. Maar de veronderstelling dat de oudere mannen niet voor het dansen zouden zijn gekomen, houdt geen steek. Na enkele clips schuiven toch twee heren – eerst voorzichtig, later vol overgave – over de dansvloer. Eentje doet zelfs – heel aandoenlijk – strekoefeningen op de grond.

‘U houd van dansen?’, vraag ik hem na afloop. ‘Ja, heel erg’, antwoord hij, ‘het houdt je in beweging.’

Broken record

Fri, 13 Oct 2017 10:48:51 GMT

‘Dit is een all-women stuk, zegt Sagi Gross, terwijl hij de laatste voorbereidingen treft. ‘Ik maak het mijn danseressen wel moeilijk. Ze dansen op spitzen, terwijl het alle drie moderne dansers zijn.’ Ondertussen prikt hij een van hen nog snel een kanten hoedje op. ‘Blijft het zitten?’ ‘Ik denk het niet.’ ‘Fuck the hoedje’, geeft Sagi het startsein. En natuurlijk vliegt het hoofddeksel binnen de kortste keren af.

Soms weet ik bij God niet waar een dansstuk over gaat. Bij deze doorloop van Day Time Moon is dat wel anders. De danseres die op haar spitzen een solo danst, roept de ene na de andere associatie bij me op, al bedoelt de choreograaf er waarschijnlijk iets heel anders mee. Met haar rode topje, zwarte rok en lange regenjas lijkt ze op een fotomodel dat zo van de catwalk weggelopen is. Of op een van die mechanische ballerina’s uit de jaren ’30 van speelgoedfabrikant Marx. Prachtige verzamelobjecten die al lang op mijn verlanglijstje staan.

Plotsklaps hapert de muziek. De danseres zakt in elkaar en komt weer schokkend overeind. Als een marionet waarvan iemand anders de touwtjes vast heeft. Af en toe lijkt ze zich te herpakken en kijkt het publiek recht aan.

Na de solo vertelt Sagi dat hij voor zijn choreografie geïnspireerd werd door het geluid van een ‘broken record in the automate’. ‘Ik zag in eerste instantie een groep mensen voor me die diagonaal bewogen, als een windmachine, heen en weer…’

Soms vormt een idee bij de choreograaf het uitgangspunt, soms de muziek. Hij heeft nog overwogen de solo Side A te noemen en het andere stuk Side B, als twee kanten van een grammofoonplaat, open voor interpretatie. ‘Je weet nooit wat er gaat gebeuren.’

Dan wordt ‘de plaat’ omgedraaid. Hinkebenend starten de danseressen met deel twee…

Dans voelen

Fri, 14 Apr 2017 10:53:29 GMT

'Dat is toch veel te goedkoop? En kost het met workshop maar 50 euro extra? In de zorg zou zoiets stukken duurder zijn’, roept een van de aanwezigen, die met slechthorenden en doven werkt. ‘Dit pakket zou trouwens ook een uitkomst zijn om de creativiteit te stimuleren van slechthorenden of slechtzienden.’

‘Misschien moeten we de prijs dan maar herzien’, lacht Barbares Meneses, die samen met choreograaf Jesús de Vega in de Meervaart de Sensorium toolkit voor dans presenteert. Jesús vult aan: ‘En misschien kunnen we het pakket dan in een volgende editie uitbreiden met braille en trillingen…’

Iedereen verwondert zich over de toolkit, die door ICKamsterdam is ontwikkeld, voorlopig in een oplage van 50 stuks. Het idee is simpel, maar goed doordacht. In het pakket zitten 7 afbeeldingen, 7 geluiden, 7 geurtjes en 7 zakjes met stukjes stof en texturen waarmee de leerlingen mogen experimenteren: zien, horen, ruiken, voelen. Het is de bedoeling dat ze deze zintuiglijke prikkels vervolgens omzetten in creatieve beweging. Het aanraken van raffia geeft bijvoorbeeld een heel ander soort dans dan latex of zijde.

De Sensorium toolkit bevordert het mentale en fysieke bewustzijn, volgens de handleiding. Het idee is verder dat kinderen die ermee hebben gewerkt, voortaan met andere ogen naar dansvoorstellingen kijken, omdat ze zelf hebben deelgenomen aan het creatieve proces.

En de belangrijkste les: er is geen goed of fout.

Dansdocent Zahira Mous van het Jeugdtheaterhuis in Gouda heeft de toolkit al met haar leerlingen uitgeprobeerd en is heel enthousiast: ‘Uit associatie werken lukt veel beter dan dingen gewoon nadoen. En wat er uit de improvisatie van de kinderen voortkomt, kan ik weer gebruiken bij onze eindvoorstelling.’

Enkele van haar leerlingen zijn ook bij de presentatie aanwezig. Kirsten: ‘Als ik mijn ogen dicht doe, denk ik er niet teveel bij na. Als ik dan regendruppeltjes hoor, denk ik alleen: hoe zou ik daar op dansen?’

Dansen voor geluk

Fri, 17 Feb 2017 12:07:56 GMT

Zaterdag 28 januari – Een drietal reusachtige, bontgekleurde leeuwen – met in elk leeuwenpak twee dansers – danst voor de Chinese tempel op de Zeedijk uitdagend heen en weer, op en neer. Totdat een van de leeuwen een van tafels gemaakte stellage bestormt en de aan de tempelpoort opgehangen krop sla bemachtigd. Deze wordt gretig verorberd en dan weer uitgespuugd.

Zo wordt het Chinees Nieuwjaar in Amsterdam met vuurwerk en leeuwendans ingeluid. Het is niet alleen een spectaculair schouwspel, maar ook een feest voor fotografen. De massaal omhoog gehouden mobieltjes, waaronder die van mij, blokkeren wel nogal het zicht. Een teken des tijds.

Leeuwendansen leer je niet op een gewone dansschool, zoals je misschien zou denken, maar op kungfuscholen. In dit geval zijn het de leerlingen van de Liu He Men KungFu School uit Amsterdam Osdorp die de ceremonie verzorgen, versterkt door het leeuwendansteam van Philip Wong uit Hong Kong. Leuk is dat de dansers en muzikanten niet alleen van Chinese afkomst zijn, maar uit allerlei nationaliteiten bestaan. Even gemengd als het publiek. Ik volg de leeuwendansers op hun tocht langs Zeedijk en Geldersekade. Bij een drietal Chinese winkels en restaurants wordt gestopt voor opnieuw vuurwerk en leeuwendans. Pas als we het blok rond zijn, lukt het me een van de medewerkers aan te schieten die de menigte op een veilige afstand houdt. ‘Nee, niet iedereen van onze kungfuschool doet met het leeuwendansen mee. Dat mogen alleen de meest ervaren leden. Wat leeuwendans voor mij persoonlijk betekent? Ik hou van kungfu en de hele Oosterse cultuur.’

Maak een foto van mijn T-shirt en bekijk onze website, daar staat alles op!’, roept ze me toe als de stoet weer verder trekt. Zo gezegd, zo gedaan. De leeuwendansers van Liu He Men traden een week eerder al op bij het Surinaamse consulaat in Buitenveldert, lees ik op hun site. Ook voor andere kungfuscholen blijkt de ceremonie een mooie manier om zich te profileren, en wellicht ook welkome bron van inkomsten. Martial Club Luk Hop Moon bijvoorbeeld was de tweede helft van januari bijna elke dag gesloten, wegens nieuwjaarsfeesten bij onder meer advocatenbureau Buren in de Industrieele Groote Club en vertaal- en trainingsbureau Chinese Access in Utrecht.

Misschien een goed idee voor Dans Magazine om volgend jaar ook een groep leeuwendansers in te huren. Om de danssector tegen boze (bezuinigende) geesten te beschermen. Een voorspoedig nieuwjaar!

Dans kijken

Fri, 16 Dec 2016 12:11:05 GMT

‘Ik begreep het niet helemaal.’

‘Het was wel heel knap.’

‘Ja, vetmoeilijk! En dat 20 minuten achter elkaar.’

“Ook al zou ik het willen, dat dans ik ze niet na.’

‘Ik krijg mijn been tot hier, maar zij helemaal tot HIER.’

‘Die lichamen, en die spieren! Haar armen leken wel die van een man!’

‘Morgen ga ik weer op dieet, vijf kilo eraf.’

‘Of wij hier met onze school zijn?

'We zitten op de Frank Sanders Akademie. Morgen komt de andere helft.’

‘Nee, het is niet verplicht, wij komen omdat we het leuk vinden. Dit is zo anders dan wat wij doen.

Wij doen musical. We zingen en acteren en dansen ook. Maar niet zoals dit.

Meer showdans, meer ensembledans.’

‘Het tweede stuk, Shahrazad, vond ik het boeiendst.

Maar dat komt ook omdat het verhaal me enorm aanspreekt.

Ik hou ervan als er een verhaallijn in zit, zoals bij De Notenkraker of Het Zwanenmeer .

Maar qua techniek was het laatste stuk van William Forsythe het beste.

Ik houd gewoon erg van spitzen. Ik zat al op mijn vierde op ballet.

Haha, misschien heb ik de verkeerde opleiding gekozen en had ik ballerina moeten worden…

Nee, toch niet, ik heb de juiste gekozen.’

‘En nu ben ik wel heel nieuwgierig naar wat u doet...’

Doodsteek

Sun, 16 Oct 2016 14:44:51 GMT

De subsidies zijn weer verdeeld. Voor sommige dansgezelschappen reden om te juichen, maar voor een aantal ook slecht nieuws. Over de keuzes van de subsidiecommissies valt te twisten, maar twee ontwikkelingen baren me zorgen. Ten eerste dat op de productiehuizen bezuinigd wordt en ten tweede dat er steeds minder ruimte is voor niet-westerse dans. Ondanks dat ze het heel goed hebben gedaan, krijgen zowel Korzo Den Haag en Dansmakers Amsterdam nauwelijks of geen subsidie meer. In de danswereld wordt met onbegrip gereageerd; zijn het niet juist de dansproductiehuizen die voor talentontwikkeling en vernieuwing zorgen?

En ondanks dat dansgroep BackBone van Alida Dors en festival Afrovibes subsidie hebben gekregen, zijn er in de ondersteuning van de niet-westerse dans flinke gaten gevallen. Het Internationaal Danstheater, dat de afgelopen jaren juist opgekrabbeld was en door het publiek voor voorstellingen als Mannen van de Tango, Fado en Crazy Blues hoog gewaardeerd, valt buiten de boot en vecht nu voor zijn voortbestaan.

Ook het aanbod van internationale werelddans- en muziek is een flinke klap toegediend. Nadat al eerder het Amsterdamse Tropentheater zijn deuren moest sluiten, is nu RASA hetzelfde lot beschoren. De Gemeente Utrecht heeft de subsidie stopgezet, omdat het aanbod volgens de Adviescommissie Cultuurnota 2017-2020 niet gedurfd genoeg was. De commissie is van mening dat de functie ‘niet-westerse programmering’, los van RASA, stadsbreed een impuls verdient, maar ja...

Een eigentijdse en innovatieve aanpak is prima, maar mij bekruipt het gevoel dat andere culturen in Nederland steeds meer buiten de boot vallen. Mismanagement of niet, met de sluiting van het MC Theater een paar jaar terug kreeg het multiculturele theater al een doodsteek toegediend. Wie volgt? Don’t Hit Mama? LeineRoebana, AYA of Dox?

Inspirerend

Thu, 01 Sep 2016 14:47:59 GMT

Er wordt bevlogen gedanst. Daar ligt het niet aan. Maar ik word toch afgeleid door het publiek, dat zo anders is dan in het Muziektheater en ook weer anders dan bijvoorbeeld de theaters in de Nes. Het mooie van de gratis voorstellingen in het openluchttheater in het Vondelpark is dat ze toegankelijk zijn voor mensen die zich normaal niet kunnen veroorloven naar theater of dans te gaan. Maar ook groepjes vrienden, die ervan genieten om ontspannen met een glaasje en hapje een voorstelling te zien, vinden ernaar hun weg.

Schuin voor me maakt iemand met een professioneel ogende camera de ene na de andere foto. En nu ik er op let, zie ik nog een tweetal amateurfotografen die een goede plek op de eerste rij hebben veroverd. Dit is ook iets wat in het normale theater niet kan.

Direct naast me zit een iets oudere man te tekenen. Razendsnel danst zijn potlood over het papier. Af en toe kijkt hij snel even op uit zijn schetsboek om de bewegingen van de dansers te vangen. En af en toe blikt hij met een glimlach opzij naar mij. Net zo nieuwsgierig als ik naar zijn tekeningen ben, vraagt hij zich af wat ik allemaal opschrijf.

‘Het is zó inspirerend!’, vertrouwt hij me in de pauze met een licht Frans accent toe. Als ik hem vraag hoeveel tekeningen hij in zo’n korte tijd heeft gemaakt, bladert hij met me door het tekenblok heen. Eerst langs zijn vorige werk. Hij blijft steken bij een schets van het Scapino Ballet uit 2007. Wijzend op het jaartal: ‘Ik heb bijna tien jaar niet getekend. Dit is een van mijn laatste tekeningen voor mijn auto-ongeluk in Frankrijk. Hij heeft veel aan Nederland te danken, zegt hij. Hij heeft hier de Rijksacademie en Rietveld Academie gedaan. ‘Zonder dat zou ik dit niet kunnen, je moet de basis van modeltekenen hebben.’

Hij is zichtbaar blij dat hij weer kan tekenen. De bewegingen van de dansers zijn zo inspirerend, verzucht hij, maar ook hun lichamen en gezichten. Terwijl de dansers voor de volgende voorstelling opkomen en hij een lege bladzij omslaat, zegt hij vlug: ‘Ik ga altijd aan de zijkant zitten, dat is de beste plek, daar zat ik in het theater ook altijd.’

Dupicate

Wed, 01 Jun 2016 14:51:17 GMT

Jammer d a t ik niet naar de opening van de foto-installatie Free Fall ben geweest. Om de maker, choreograaf Jiří Kylián, daar lijfelijk met zijn levenspartner en muze Sabine Kupferberg aanwezig te zien, had er zeker een extra dimensie aan gegeven. Aan de andere kant ben ik blij dat ik nu bijna alleen op mijn gemak kan rondkijken, in plaats van met zijn honderden te zijn.

Evenals zijn choreografieën is de foto-installatie van Kylián weldoordacht. Voor dit project heeft hij zijn vrouw, in het laatste kwart van de twintigste eeuw een van de belangrijkste danseressen van het Nederlands Dans Theater, van verschillende kanten gefotografeerd. Gelijktijdig van voren en van achteren. Een ingewikkeld proces, waarbij dansfotograaf Joris-Jan Bos hem heeft geadviseerd.

De donkere dansstudio van Korzo binnengaand, loop ik direct tegen de achterkant van twee vrouwenhoofden op. Van Sabine en haar ‘duplicate’, zoals uit de flyer blijkt. De foto’s zijn zo in de ruimte opgehangen en opgesteld, dat het publiek er omheen kan lopen. En dus om Sabine heen. Sabine, in steeds verschillende uitdrukkingen en emoties. Met een felgroene appel in de mond of ronddraaiend tussen haar vingers. Met haar expressieve gezicht en handen, die zo mooi oplichten tegen haar strakke, zwarte jurk.

Langs de wanden zijn bankjes neergezet, vanwaar je het licht- en lijnenspel rustig kunt gadeslaan en wegdromen op de muziek van Bach. In een hoek zie ik plotseling Sabine op een stoel als toeschouwer zitten. Is ze het echt of een wassen beeld? Ik besluit dat voor later te bewaren en eerst de tentoongestelde foto’s, filmbeelden en objecten af te zien.

Alles zit vol symboliek. Zwart en wit. Leven en dood. Adam en Eva. Aarde, vuur, lucht… He, heb ik iets gemist? Waar is het water? Een beetje verscholen staat een houten box opgesteld, van binnen bekleed met spiegels. En daarin stroomt het kolkend water, vanaf alle kanten, in tegenovergestelde richtingen, en van opzij gezien oneindig verdubbelend.

Was het nou Sabine die in het hoekje zat, hoor ik je al denken. Bij het verlaten van de studio, zie ik een bezoeker iets in haar oor fluisteren. Ze geeft geen krimp…

Dansdialoog

Fri, 19 Feb 2016 15:55:44 GMT

Wat is er nodig om over een nieuwe generatie dansmakers te schrijven?

Wat heeft de schrijver nodig?

Wat heeft de maker nodig?

Wat heeft de lezer / het publiek nodig?

In januari was ik een van de panelleden van de bijeenkomst Dance Dialogue Live, die het Domein voor Kunstkritiek in samenwerking met Dans Magazine en Theatermaker organiseerde. Ruim 60 dansmakers, dansers, dansstudenten, programmeurs, pr-medewerkers, recensenten en andere schrijvers bogen zich over de toekomst van het schrijven over dans. In zo’n eerste bijeenkomst kan je eigenlijk alleen maar onderwerpen aanstippen, dus hopelijk wordt de discussie vervolgd. Want deze riep meer vragen dan antwoorden op:

Hoe wekken we de interesse van een breder publiek?

Wat thematiseert de nieuwe generatie dansmakers?

Hoe maken we hun werk beter toegankelijk?

Door het werk te ondergaan en erover te communiceren, als een spiegel?

Wat is de veranderende rol van de criticus?

Moeten schrijvers meer deel uitmaken van het maakproces?

Hoe kunnen we in dialoog gaan met de maatschappij?

Een brug slaan, van binnenuit naar buiten treden, de niche openbreken?

Kunnen we met educatie het publiek er meer bij betrekken?

Hoe buiten we de online mogelijkheden uit?

Moeten we gaan vloggen en het publiek bevragen?

Wie ben je en wie zijn je lezers?

En waarover schrijf je dan?

Meer over opleidingen, dansscholen en competities?

Over verschillende dansvormen en culturen?

Over lifestyle en gezondheid?

Over de praktijk, kijkjes in de keuken?

En hoe schrijf je?

Meer open, direct, uitdagender?

Zonder opsmuk? Nieuwsgierig?

Wetenschappelijk, politiek, filosofisch?

Objectief of subjectief?

Hoe stel je eerlijke vragen?

Hoe krijgen we feedback?

Ik hoor het graag!

Dope dansmoves

Fri, 18 Dec 2015 16:00:53 GMT

Waar leer je de beste dansmoves? Vroeger keken wij in de discotheek de pasjes van elkaar af. Dat is nu niet veel anders. Maar daarnaast zijn filmpjes op internet de manier om de nieuwste dansen onder de knie te krijgen. Zappend door YouTube kom ik een filmpje tegen van twee jonge dansers van Orokana Friends (Vlogs, dans en veel gekkigheid!), die in Amsterdam op zoek gaan naar de nieuwste dansmoves. ‘We gaan mensen laten dansen vandaag! Wij zijn dansers en dansen is gezond voor je’, presenteren ze zichzelf.

Een drukke winkelstraat, een cd-winkel, een kleding- en schoenenzaak, dat zijn de plekken waar je jongeren tegenkomt. Met de nodige bravoure haalt het duo opvallend veel winkelpersoneel en toevallige (en minder toevallige) passanten over om hun moves voor de camera te doen. Zo zien we de wave in een warenhuis, een headspin in de snoepwinkel, een Turkse shake in de Kalverstraat, een dansend standbeeld op de Dam en een pirouetje voor Bart Smit. Zelfs een van tv bekende hairstylist krijgen ze zo ver om zijn kunsten te vertonen:

‘Oh, ik moet gewoon een pose doen?’

‘Een pose... ja, dat kan… een pose in a motion!’

‘Kan je je even voorstellen?’

‘Ik ben Mari van der Ven, ik doe haar en make-up…’

‘Ik wist het!’

‘Ja, hij wist het, hij wist het!’

‘Maar dan wordt mij dus gevraagd om een move… Ik hou van dansen, ik vind dansen heel erg leuk, maar wat versta je onder een move? Doe eens wat voor!’

‘Ok, ik doe iets voor…’

‘Oh, mijn goeie God, dat gaat me dus nooit lukken gewoon!’

Uitdagend draait Mari vervolgens 360 graden om zijn as.

‘Jaaaaa, kijk, kijk, high five! Ik geef u een kaartje, dan kunt u zichzelf vanaf volgende week vrijdag terugvinden op YouTube en Instagram.’

Onder het filmpje hebben volgers van Orokana Friends hun stem uitgebracht. Ik lees:

Guy van de backflip is smooth ��

Die kill in footlocker mann! fk hard

Scott was de beste: 9+

Chayenne ��✌

Jullie natuurlijk

Dansend gezicht

Thu, 15 Oct 2015 15:04:42 GMT

Een beetje braaf verhaal, maar wel pakkend. In de documentaire Dancing in Jaffa keert Pierre Dulaine, een bekroond ballroomdanser, terug naar zijn geboorteplaats Jaffa. Hij wil Joodse en Palestijnse kinderen dichter tot elkaar brengen door ze samen te leren dansen. De schoolleiding op de meeste scholen die hij bezoekt is enthousiast, maar ook sceptisch. Dulaine, die in 2006 model stond voor de charismatische dansleraar in de speelfilm Take the Lead, staat voor een grote uitdaging. Want er zijn jongens die weigeren een meisje aan te raken en meisjes die niet met jongens mogen dansen. Meerdere malen dreigt hij met veel drama het bijltje erbij neer te gooien, maar uiteindelijk overwint hij alle weerstand. Al komt wat die weerstand inhoudt in de documentaire niet helemaal uit de verf.

Wat wel duidelijk naar voren komt, is de verbindende en versterkende kracht van dans. Twee van de hoofdfiguren lijken zorgvuldig te zijn gekozen: een Palestijns en een Joods meisje, die allebei zonder vader opgroeien. Dat kan bijna geen toeval zijn. Pierre Dulaine, zelf van Palestijnse afkomt, verloor zijn vader kort nadat de familie in 1956 tijdens de Suez-crisis naar Engeland vluchtte. Tot zijn spijt heeft zijn vader nooit het succes mogen meemaken dat hij als ballroomdanser had.

In de loop van de film zien we het Palestijnse meisje Noor veranderen van een onzeker wicht, dat gepest wordt en problemen heeft op school, tot een zelfverzekerd, stralend danseresje. ‘Als ze dans, danst heel haar gezicht mee!’, roept Dulaine enthousiast. ‘Ze ís een danseres’, antwoord haar moeder niet minder trots. ‘U zou haar eens moeten zien buikdansen.’

Inmiddels vindt Dulaine’s project navolging in heel Israël. En de wereld wacht. Zijn boodschap: dansen geeft zelfvertrouwen, het helpt je er bovenop. Dansen brengt mensen dichter bij elkaar. Je leert elkaar te vertrouwen, te respecteren en samen te werken. Vaardigheden waar je de rest van je leven van profiteert.

Kijk in mijn ogen

Sat, 15 Aug 2015 15:10:08 GMT

Mijn oma of tante een verjaardagszoen geven, ik deed het vroeger met tegenzin. Ik had er al helemaal niet aan moeten denken om met ze te dansen, maar dat kwam gelukkig nooit voor. Kinderen van nu reageren niet anders. ‘Moeten we dit straks ook met die bejaarden doen?’, vraagt een jongetje opstandig als hij zijn handen in die van de dansdocente leggen moet. Aanraken is heel eng, maar dat is nu precies wat de kinderen in het winnende filmpje van het filmfestival Cinema Senior leren doen. De film Kijk in mijn ogen gaat over een gelijknamige dansvoorstelling met senioren, kinderen, twee professionele dansers en livemuziek. Twee ochtenden geven de dansers en muzikanten workshops in een verzorgingshuis en twee middagen aan de kinderen van een basisschool. Giechelend leren de kinderen elkaar in de ogen te kijken, elkaar aan te raken en onder elkaars armen door te dansen.

‘Voel eens even bij de buurvrouw, bij de buurman…’ Ook de ouderen, van wie sommigen met dementie, leren elkaar aanraken en daarmee ook anders te zien. Caroline Vermeulen, activiteitenbegeleider in een wooncomplex voor ouderen, zegt erover in de film: ‘Er is een zachtheid vanuit de dansers, vanuit de muziek. Maar die zachtheid wordt ook doorgegeven, alle bewoners reageren vanuit een zachtheid en dat is heel mooi om te zien.’

Uiteindelijk maken de ouderen en kinderen vol enthousiasme samen een choreografie. Volgens Monique Masselink van Stichting pra muziektheater ‘een ontmoeting van twee generaties, die naar elkaar kijken, elkaar aftasten, elkaar aanraken en steeds dichterbij komen. Deze twee generaties hebben elkaar veel te vragen en veel te vertellen.’

De ouderen, maar ook de kinderen genieten zichtbaar. ‘Toch wel leuker dan ik had gedacht’, reageert een van de leerlingen achteraf. En een andere: ‘Wel iets rustiger dan je doet met je familie, of vrienden’. In ieder geval voor herhaling vatbaar. Een ontroerend filmpje, op www.cinemasenior.nl .

Eigen weg

Fri, 29 May 2015 15:53:52 GMT

'Als je wilt komen kijken, kan je beter niet vanmiddag maar vanavond komen’, e-mailt Eefje Kan, zakelijk leider van jongerendansgezelschap Groundbreakers, ‘dat is misschien interessanter.’

Eigen Weg gaat over het leven van Vincent van Gogh. Een voorstelling waarin jongeren zich kunnen herkennen: het zoeken naar je identiteit, het stellen van grenzen en het kiezen van je eigen weg. Dat geldt zeker ook voor de leerlingen van de Tobiasschool die om half acht staan te duwen om Podium Mozaïek binnen te gaan. Een speciale vmbo-klas voor jongeren met leer- en gedragsmoeilijkheden.

Eenmaal binnen zijn ze moeilijk tot bedaren te brengen. Als de dansers elkaar aanraken, vooral bij twee mannelijke, zorgt dat voor grote hilariteit. Maar de dansers gaan er inventief mee om. Een van hen wijst overdreven giechelend naar enkele leerlingen op de tribune. En zo trekken ze de aandacht weer naar zich toe. Als een van de danseressen op operamuziek een balletscène danst, is het verbazingwekkend stil, maar al snel keert de herrie terug.

De begeleidende leerkrachten hebben er hun handen vol aan. ‘Het geluid van de voice-over was te hard’, zegt een van hen achteraf tegen Eefje. ‘Dat brengt teveel onrust bij deze kinderen teweeg.’ Dit wordt ter harte genomen. ‘Ze vinden dit soort activiteiten wel leuk’, zegt een andere leraar. ‘We zijn ook naar ISH en een voorstelling in de Krakeling geweest.’

Hoewel dans vaak moeilijk te begrijpen is, hebben sommige leerlingen toch door dat de danser die zo gek lacht de schaduw of tweede persoonlijkheid van Vincent is. In het nagesprek vragen ze honderduit over hoelang de dansers al dansen en wat voor opleiding ze hebben gedaan. Ook weten ze perfect op te sommen wat voor dansvormen ze hebben gezien: ballet, modern, hiphop…

‘Groundbreakers is nu zes jaar bezig’, vertelt choreograaf Cunsong Xu, ‘en we hebben al meerdere producties gemaakt voor deze doelgroep. Maar het is elke keer moeilijk dansers te vinden die zowel urban als moderne dans beheersen. De voorstelling Eigen Weg is nog steeds in ontwikkeling. We hopen de première in het Van Gogh Museum, waarmee we een lesprogramma ontwikkelen, te doen. Het hoogtepunt wordt onze reis naar China dit najaar. Daar wordt het geen jongeren-, maar meer een familievoorstelling. En je hoeft er niets uit te leggen. In China kent iedereen Vincent van Gogh!’

Verkeerde been

Fri, 10 Apr 2015 13:27:33 GMT

Zo maak je samenwerkingen. Via via wist choreografe Maartje Jaspers te regelen dat ze voor de benefietvoorstelling Dance4Air – een van de dansers van de BeYOU DanceCrew uit Culemborg lijdt zelf aan Cystic Fibrosis (taaislijmziekte) – een deel van Douwe Eisenga’s compositie WIEK suite mocht gebruiken. Acht leden van het Westland Saxofoon Orkest werkten daar vrijwillig aan mee. Zij vonden dit zo leuk, dat hun leider Erik-Jan de With vroeg: ‘Maar waarom dansen jullie dan ook niet met ons mee bij de uitvoering van de suite in Amsterdam?’ En zo zetten een tiental danseressen en dansers van de Gelderse groep op 22 maart hun beste beentje voor in de Beurs van Berlage. Wat een ervaring om met een heel orkest in een van de mooiste zalen van Nederland te staan!

Zelf word ik bij aanvang even op het verkeerde been gezet. Een van de musici legt uit dat de compositie geschreven is voor een voorstelling in een soort graansilo, waarbij de dansers over en onder de draaiende wieken heen moeten springen, alsmaar door. Maar hoe hard ik mijn best ook doe, daar zie ik vanmiddag niets van terug. Wat blijkt, is dat de uitleg een eerdere voorstelling, van theatermaakster Boukje Schweigman, betrof.

Maartje Jaspers heeft er haar eigen drieluik van gemaakt: Wind, Storm en Lucht . Veel tijd om met het orkest te repeteren was er niet, alleen één generale repetitie. Maar gelukkig treedt de BeYOU DanceCrew bij allerlei evenementen op, dus podiumervaring hebben ze wel.

Wordt er fantastisch gedanst? Zeker vol overgave, en dat is altijd leuk om te zien. Ook leuk om te zien hoe verschillend de dansers allemaal zijn, lang, kort, met en zonder bril. ‘Bij onze audities let ik behalve op dansante aanleg vooral op openheid voor nieuwe experimenten en het vermogen om goed samen te werken ’, vertelt de leidster van de dansgroep die zelf meedeed achteraf. Charlotte van den Reek: ‘Het gaat er om het beste van jezelf te geven. We zijn allemaal anders. De een gaat nog naar school en de ander is accountant of bouwkundig ingenieur.’ ‘Dat is zeker een van de mannelijke dansers?’, veronderstel ik. ‘Nee’, zegt een danseres vanachter de informatietafel stralend, ‘dat ben ik!’ Weer op het verkeerde been.

Waarde van dans

Sun, 15 Feb 2015 17:02:06 GMT

In 2013, het eerste jaar van de bezuinigingen op kunstsubsidies, zijn 16 grote instellingen in de rode cijfers geraakt. Daaronder zitten grote namen als het Concertgebouworkest, het Nederlands Dans Theater en de Nationale Opera. Dat schrijft het NRC Handelsblad. De helft van de acht toneelgezelschappen sloot het jaar in de rode cijfers af, net als vijf van de negen orkesten, twee van de drie dansgezelschappen en alle drie de operagezelschappen. In paniek zijn de culturele instellingen nog niet, schrijft de krant, 2013 beschouwen ze als overgangsjaar.

Hoewel wel ergens in kleine lettertjes staat vermeld dat er in totaal drie dansgezelschappen zijn bevraagd, kan gemakkelijk de indruk ontstaan dat Nederland niet meer gezelschappen rijk is. Wat ik me gelijk afvraag, is hoe het met de kleinere dansgroepen is gesteld. Hoe houden zij het hoofd boven water? En hoe zit het met al die amateurgroepjes?

Hoeveel dansscholen en culturele centra zijn er nog over nadat ruim 60 % van de gemeenten het voorbeeld van de rijksoverheid heeft nagevolgd? Waar moet de jeugd van Gilze en Rijen straks dansen nu de gemeente de subsidie van het KunstPodium stopt? Gemeenten zoeken wel naar alternatieve manieren om kunst en cultuur te blijven ondersteunen. In Hilvarenbeek waar de muziekschool wordt gesloten, is het rugzakjesmodel geïntroduceerd; leerlingen krijgen voortaan subsidie voor muziek- of dansles naar keuze. Het blijft echter een doekje voor het bloeden.

Maar het is bijna 2015. Laten we niet te veel terugblikken, maar vooruit. Misschien moeten we ons komend jaar wat minder bezig houden met de financiële waarde van kunst en meer met de maatschappelijke waarde. Want daar liggen de kansen. In de verbindende en versterkende kracht van kunst. En zeker die van dans. ‘Als ik dans, ben ik een ander mens’, zegt Martin Giling in een artikel in Dans Magazine over dans en parkinson. ‘Mijn hele wezen, mijn hele leven opent zich op de dansvloer.’

Dansen voor iedereen

Fri, 12 Dec 2014 18:55:01 GMT

DanceAble, zo heet de inclusiedanscursus die Holland Dance het afgelopen seizoen hield en waarvan de deelnemers 24 januari een presentatie gaven. Inclusiedans is een dansvorm waar mensen met en zonder fysieke beperking samen dansen. Iedereen danst volgens zijn eigen mogelijkheden en de combinatie van mensen met en zonder beperking leidt tot een bijzonder nieuw contact.

Een mooie naam, DanceAble , want het impliceert dat iedereen kan dansen, beperking of niet. En dat dans toegankelijk is voor iedereen, althans zou moeten zijn.

In de dansstudio van Theater de Regentes in Den Haag staan twee rolstoeldansers en vier andere dansers klaar. En een klein publiek van ongeveer 30 familieleden, vrienden, geïnteresseerden en professioneel betrokkenen. Vooraf heeft de organisatie me ervoor gewaarschuwd dat het om een informele eindpresentatie gaat, want voor hen is de cursus ook nog nieuw en vrij kleinschalig. ‘Zodat je niet met een verkeerde verwachting naar Den Haag komt. Hoe dan ook, het wordt een inspirerende middag!’

Met de verkeerde verwachting kom ik zeker niet. Ik heb de laatste decennia al eerder workshops en voorstellingen met dansers met en zonder fysieke beperking meegemaakt. En natuurlijk zijn er voorbeelden van dansers met één been of zonder armen die ongelooflijke staaltjes van danskunst laten zien. Maar bij een presentatie als van vandaag gaat het niet zozeer om het eindproduct als wel om te tonen waarmee de dansers de laatste tijd bezig zijn geweest en hoeveel plezier ze eraan beleven. Want dat doen ze beslist. Zowel de dansers met en zonder rolstoel (maar vooral de eersten) genieten zichtbaar van het contact. Opvallend is dat er tussen de rolstoeldansers onderling geen interactie is, maar dat verandert als na de presentatie het publiek, waaronder nog een dame op wielen, door dansdocente Joop Oonk op de dansvloer uitgenodigd wordt.

Het thema Realistic Selfie komt in de voorstelling nog niet helemaal uit de verf. Maar dat doet er wederom niet toe. Joop vertelt dat ze ter voorbereiding ook een WhatsApp-project hadden. ‘Tijdens de kerstdagen hebben de deelnemers me bedolven onder de toegestuurde selfies. Toen heb ik ze pas echt leren kennen!’

Next step

Sun, 19 Oct 2014 17:58:32 GMT

Op de rode pluche bank in de foyer van het MC Theater leggen de makers van Biko´s Quest uit wat we zojuist hebben gezien. De dansvoorstelling vertelt niet alleen het levensverhaal van antiapartheidsstrijder Steve Biko. Het gaat over zijn zoektocht naar rechtvaardigheid en de relevantie daarvan voor de huidige generatie in Zuid-Afrika. De handjes zand die de dansers op het podium uitstrooien, vertegenwoordigen de voorouders. Dust to dust. En om deel van het verleden te worden, smeren ze hun huid ermee in. Het is nog beter om het zand met water te vermengen, zegt artistiek leider Mandla Mbothwe, om de toekomst beter vorm te geven. ´Through the past we rediscover who we are. The next step is action, discovery is not enough!’

Bij de volgende voorstelling van Afrovibes is de speelruimte door de projectie van een hoog raam in een gevangeniscel op Robbeneiland veranderd. Een Afrikaanse man, verbeeld door Themba Dredz Mbuli, dood de tijd door over een rij omgekeerde metalen emmers te balanceren. Zijn ketenen, die hij erop laat kletteren, veroorzaken een indringend ritme. Dan stroopt hij zijn broek omlaag en neemt op een emmer plaats om zijn behoefte te doen. Opeens voelt hij zich kennelijk bespied. Al zittend maakt hij tergend langzaam een halve draai totdat hij met zijn rug naar het publiek (lees: de bewaker achter het deurluikje) zit. Zijn achterste tonend komt hij vervolgens overeind. Na deze daad van verzet danst hij een wonderschone solo.

Een indrukwekkende avond. Maar er hangt wel een schaduw overheen. Want het MC Theater is failliet. Het theater in de Westergasfabriek, dat voortkwam uit een fusie van de groepen Cosmic en Made in da Shade, maakte gebruik van de ‘uitstapregeling’. In 2013 ontving het eenmalig drie keer het jaarlijkse subsidiebedrag, als opstap om vanaf 2016 zelfstandig verder te gaan. Mismanagement of niet, ze hebben het dus niet gered. Daarmee verliest Amsterdam een belangrijk podium voor multicultureel theater en urban dance.

Of hopelijk misschien toch niet?

Schokkend

Fri, 22 Aug 2014 18:01:56 GMT

Toen het toneelstuk Publikumsbeschimpfung van Peter Handke in 1968 voor het eerst in Nederland gespeeld werd, joeg een twintigtal jongeren de acteurs in Maastricht het podium af. Ze pikten het niet dat ze in dit ‘provostuk’ voor nazi’s en rotte vis werden uitgemaakt. Geheel overigens volgens de intenties van de toneelschrijver, die zich keerde tegen de gezapigheid van het publiek en de toeschouwers een spiegel wilde voorhouden: ‘Wij schelden niet op u, we herhalen alleen de scheldwoorden die u gebruikt.’

Maar wat schokt het publiek anno 2014 nog? Een naakte verteller? Met haar ontwapenende glimlach en absorberende stem is er weinig schokkends aan. Een danseres die zover vooroverbuigt dat je vanachter als het ware recht naar binnen kijkt, is al een stuk provocerender. Maar tegelijkertijd ook grappig omdat haar stem daar vandaan lijkt te komen. Een scheldkanonnade op het publiek komt weinig overtuigend over. Waar je je echt even ongemakkelijk bij voelt, is de scène waarin de agressie van de hele groep zich op de kleinste danseres richt.

Saai is Offending the audience allerminst. Er valt in deze dansbewerking op De Parade genoeg te zien. De dansers van Club Guy & Roni’s Poetic Disasters Club dansen energiek, goed en met lef. Het is nu het tweede jaar dat deze kweektuin van Guy Weizman en Roni Haver actief is en dat werpt zichtbaar zijn vruchten af. Voor de jonge dansers is het een mooie gelegenheid om podiumervaring op te doen en het kan een opstapje zijn naar het hoofdgezelschap in Groningen of andere dansgroep.

Voortdurend communiceren de dansers en verteller met het publiek. Dit is het soort danstheater dat het op festivals prima doet. Of de voorstelling ook aan de bedoelingen van de toneelschrijver beantwoordt, maakt weinig uit. Terwijl de dans alle aandacht opeist, vervolgt Ruta van Hoof op monotone maar indringende toon: ‘Dit is geen spel. Wij hebben geen illusies nodig om u te kunnen desillusioneren… Er wordt met u gespeeld. Dit is een woordspeling…’

Winnaars

Thu, 29 May 2014 18:04:44 GMT

De eerste voorstelling die ik van hem zag is alweer 9 jaar geleden. In de Zondvloed, een intiem theaterzaaltje in de Rotterdamse wijk Katendrecht, namen Jaakko Toivonen en zijn dansers het publiek mee in een datingshow. PenPalNight , oorspronkelijk een kennismakingsspel uit de homoscene, was een voorstelling over vluchtige ontmoetingen, over versieren, daten en weer dumpen. In de beperkte ruimte naderden de dansers de rondlopende toeschouwers gevaarlijk dicht en soms pikten ze er eentje uit.

Zo ook in Toivonens nieuwste choreografie Rad van Avontuur , die ik half mei in de foyer van de Amsterdamse Krakeling zie. De voorstelling is amper een paar minuten bezig, of met veel bombarie wordt de man naast mij uitgenodigd aan het Rad van Avontuur te draaien – een risico dat je loopt als je vooraan zit. Hij wint een blind date en wordt door ceremoniemeester Confetti aan een feestelijk gedekt tafeltje gezet. Onder het genot van een drankje wacht hij met gespannen blik af wie er tegenover hem plaatsneemt. Een paar keer zwiert een danseres langs, maar helaas, de stoel blijft leeg. ‘Je hebt nu eenmaal winnaars’, zegt Confetti. ‘En losers!’, vult de bezoeker hem bijna triomfantelijk aan. Twee scholieren hebben meer geluk – al denken ze daar zelf waarschijnlijk heel anders over – en worden en public in de echt verbonden. En het uitverkoren meisje Karlijn wordt door de dansers toegezongen met de ene evergreen na de andere: Wake up little Karlijn, Living next door to Karlijn, Diamonds are Karlijns best friend.

Speelkaarten, monopoliegeld, confetti, zeepbellen, alles vliegt door de lucht in deze vaudevilleske, kermisachtige dansshow over de romantiek van gokken, spelletjes spelen, winnen en verliezen. Door de diversiteit aan dansvormen – van ballroom en showdans tot moderne dans – de humor en de interactie met het publiek is het een heel geschikte voorstelling voor scholen, maar ook op festivals zal hij het goed doen. En het is leuk om Jaakko Toivonen, vooral bekend als jurylid van So You Think You Can Dance , eens zelf vol overgave te zien dansen.

De voorstelling is elke dag anders, zegt de eigenzinnige dansmaker na afloop. ‘Vandaag was het een ideaal publiek. Maar gisteren, met tweehonderd onrustige jongeren…’ Klauwend steekt hij zijn handen voor zich uit en schreeuwt: ‘Arghhh!’

One of a kind

Tue, 15 Apr 2014 18:09:25 GMT

Jan Fabre heeft zijn theaterarchief beschikbaar gesteld voor het publiek. Foto's, videomateriaal, recensies en dramaturgische teksten van alle voorstellingen zijn nu gemakkelijk te vinden en online te doorbladeren op zijn website. Voorlopig bestrijkt het archief de voorstellingen vanaf 2000, maar daar worden nog oudere creaties aan toegevoegd. Dus wie weet is het binnenkort genieten van de originele versie van De Macht der Theaterlijke Dwaasheden uit 1984.

In België lopen theater- en dansmakers een beetje voorop met het documenteren en archiveren van hun projecten. Iemand die daarmee de laatste jaren flink aan de weg timmert is Anne Teresa De Keersmaeker, die in A Choreographer’s Score op schrift en film haar werkwijze heeft vastgelegd. Maar ook in Nederland beseffen choreografen meer en meer dat ze de door hen verworven kennis moeten doorgeven. Krisztina de Châtel heeft de Stichting Imperium opgericht om haar complete werk te beheren en jonge, eigenzinnige dansmakers te ondersteunen. Op haar website is een indrukwekkend overzicht met foto’s van al haar voorstellingen te zien. Het zou mooi zijn als daaraan ook filmregistraties en andere relevante documentatie worden toegevoegd.

Een choreograaf die het heel belangrijk vindt om dansstudenten te inspireren, is Jiří Kylián. Eind mei wordt tijdens het Kylián Festival het verslag van zijn onderzoeksproject One Of A Kind gepresenteerd. Samen met kunstenaars en wetenschappers uit verschillende disciplines, waaronder Michael Schumacher, Friederike Lampert en Désirée Staverman, deed Kylián bij Codarts Rotterdam onderzoek naar een reeks thema’s die gerelateerd zijn aan dans en choreografie: Dance and Age, Dance and Voice, Dance and Music, Dance and Visual Technology en Dance and Design.

Uit het oogpunt van kennisoverdracht, onderzoek en het behoud van ons cultureel erfgoed blijft het onbegrijpelijk dat de overheid twee jaar geleden besloten heeft Theater Instituut Nederland op te doeken. Gelukkig is de collectie – eveneens one of a kind – door de Universiteitsbibliotheek gered, maar gelukkig ook nemen dansmakers hun eigen verantwoordelijkheid.

Intiem

Sat, 15 Feb 2014 19:12:33 GMT

In de studio van Dansateliers staan twee rijen mensen tegenover elkaar opgesteld. Als ik aan de beurt ben, betreed ik de menselijke tunnel, ik sluit mijn ogen, ontspan me en laat me voorzichtig vallen. Zorgzame armen vangen me op en duwen me door. Zo beweeg ik langzaam voort, van de een naar de ander, tot ik de bevrijdende woorden ‘ik ben de laatste’ hoor. Je moet elkaar bij deze oefening blindelings kunnen vertrouwen. Maar me helemaal laten gaan doe ik toch niet. Voortdurend ben ik me van mijn omgeving bewust. Aan de tegendruk voel ik of de ander me kan dragen of niet.

‘Ik houd van mensen die een beetje ongecontroleerd zijn’, vertelt Mor Shani in een filmpje op YouTube, ‘maar in deze tijd moet je helaas alles voortdurend onder controle hebben om verleidelijk te zijn. Voor de mensen met wie je werkt, om je werk te verkopen, om seks met iemand te hebben en om geliefd te worden.’

Liefde, daar draait het om in de workshops en voorstellingen van de uit Israël afkomstige choreograaf. Zijn project Love-ism is een studie naar intimiteit. Wat zijn de grenzen tussen goddelijke en verderfelijke liefde? Wanneer is er sprake van broederlijke liefde en wanneer wordt die erotisch? In een filmpje op www.love-ism.nl spelen een man en een kind liefdevol met elkaar. Hij is niet de vader, maar aan hun liefde is niets mis.

Shani staat graag midden in de maatschappij met zijn kunst. Na eerder de voorstelling Love‑ism te hebben gedanst, brengt hij nu zaterdags in Rotterdam een groepje amateurs bij elkaar die samen met enkele professionele dansers hun intimiteit onderzoeken. Koppels en niet-koppels, grootvader en kleinkind, man en vrouw, Martha en ik. Door de verschillende persoonlijkheden en het verschil in ervaring, ontstaat een inspirerende uitwisseling van ideeën, emoties en lichaamstaal. Dat het door een videokunstenaar op film wordt opgenomen, geeft er nog een extra dimensie aan. Het resultaat is 16 maart tijdens Cinedans in de film T hings That Matter te zien.

Stoelendans

Mon, 16 Dec 2013 19:18:57 GMT

Twee jaar nadat ze Beyoncé terecht beschuldigde van plagiaat, moet Anne Teresa De Keersmaeker gedacht hebben: als mensen me willen na-apen, laat ze het dan goed doen. Afgelopen juni plaatste de Vlaamse choreografe op internet de oproep om een eigen versie van haar choreografie Rosas danst Rosas uit 1983 te maken en in te zenden. Het had een stroom van filmpjes tot gevolg, afkomstig uit alle hoeken van de wereld, van Mexico tot Shanghai. Alleen gedanst, met zijn tweeën, door dansstudenten, peuterklasjes en vier hoogzwangere vrouwen.

Ging de kopieerdrift van Beyoncé zo ver dat ze in haar videoclip van Countdown niet alleen De Keersmaekers dansidioom nadeed, maar ook nog eens de hele entourage van een lege fabriekshal overnam, dan tonen de inzenders van de Rosas-filmpjes zich toch heel wat inventiever. Ze spelen zich af op het schoolplein, op een voetbalveld en in het water. Als een flashmob op de roltrap, in de metro en op een spoorwegovergang. Vaak wordt er gedanst op heel andere muziek dan die van Rosas, bijvoorbeeld op het getik van een metronoom. Er zijn meerdere tangoversies en zelfs een met Bollywood-dans.

Op het moment van schrijven, staan er al 229 video’s online. Een verbazingwekkend aantal, als je bedenkt dat de structuur van Rosas niet de gemakkelijkste is. In het tweede deel van de choreografie vormen de letters van het alfabet het uitgangspunt. Zittend op een stoel worden deze in een herhalend en afwisselend patroon door de dansers uitgebeeld, waarbij ze elkaar af en toe zijdelings aankijken en kort toeknikken. Een scène die zich voor de meest humorvolle parodieën leent.

Wil jij zelf zo’n Rosas-filmpje maken? In een viertal videos op www.rosasdanstrosas.be leren choreografe Anne Teresa De Keersmaeker en danseres Samantha van Wissen je stap voor stap de bewegingen aan. Daarna kan je je fantasie de vrije loop laten en er jouw dans van maken. Zoals je op de website leest: jij danst Rosas!

Virtuel dansmuseum

Tue, 15 Oct 2013 18:21:51 GMT

Het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) is de laatste tijd volop in het nieuws. Vanwege de cultuurbezuinigingen is het personeel van de bibliotheek ontslagen en zoekt de directeur naarstig naar manieren om de collectie veilig te stellen. De historische collectie over Nederlands roemruchte koloniale verleden gaat naar het Rijk. Het medische deel gaat naar het Kennis- en Documentatiecentrum voor Medische Geschiedenis in Urk en een paar duizend boeken over vrede en veiligheid naar het Vredespaleis. Maar voor ruim 700.000 andere boeken en manuscripten moet een andere bestemming worden gevonden. Anders belanden ze in de versnipperaar.

Natuurlijk bevindt zich in de collectie ook een schat aan boeken over dans uit andere culturen, uit Azië, Afrika, Zuid-Amerika. Het meest logische heenkomen daarvoor was Theater Instituut Nederland geweest, ware het niet dat dat vorig jaar ook is opgeheven en de theaterbibliotheek maar ternauwernood gered door de Universiteitsbibliotheek (UB) in Amsterdam. Is het teveel gevraagd als de UB zich ook over de theater- en dansboeken van het KIT ontfermt?

Tegelijkertijd lees ik dat het Tropeninstituut ruim 2400 objecten uit de museumcollectie online heeft gezet. Op de website van het Google Cultural Institute , waar musea uit de hele wereld voorwerpen uit hun verzamelingen laten zien. Natuurlijk kan ik het niet laten om binnen die website even te googelen op de zoekterm danc*. En warempel, tussen de beroemde danseresjes van Degas en Toulouse-Lautrec tref ik ook een danskroon met gouden blaadjes uit Bali en foto’s van dansende Papoea’s aan.

Op zich prachtig, zo’n virtueel museum waar je kunt rondzoeken op je eigen interesse, je eigen galerie inrichten en je favorieten delen met vrienden en familie. Maar ook bekruipt me een beetje onzalig gevoel: wat als straks alle foto’s van het KIT online staan en een voortvarende minister tijdens een volgende bezuinigingsronde besluit dat al die originele fotoafdrukken niet meer nodig zijn?

Dubbel feest

Sun, 01 Sep 2013 18:51:43 GMT

Het is een beetje ons feestje. Want tijdens het Roots Festival hebben Martha Luz en ik elkaar in 2000 ontmoet. Maar tot onze verbazing is het Oosterpark dit keer met hoge hekken hermetisch afgesloten. Ook hier eisen de bezuinigingen op kunst en cultuur hun tol. Voor het eerst moet er voor het openluchtfestival worden betaald. Een bescheiden bedrag, maar toch. Zelf laten we ons er niet door weerhouden, maar we zijn bang dat het in deze crisistijd voor veel bezoekers een drempel is. Dat het festival niet meer het open karakter zal hebben als normaal, met alle culturen en bevolkingsgroepen door elkaar.

En onze vrees lijkt uit te komen. Om half twaalf ligt het park ligt er nog verdacht verlaten bij. Met langs de wandelpaden veel minder eettentjes en stands waar sieraden, gekleurde tasjes en Afrikaanse maskers worden verkocht. Bij de verschillende podia met wereldmuziek staan wel groepjes mensen, maar we missen de gezellige drukte die bij zo’n mooie zonnige festivaldag hoort.

Gelukkig hebben we die dag nog een ander feestje. In een kerk pal naast het Oosterpark vieren Ira Goldwasser en Harriett Broekman, beter bekend als Dr. en Mrs. Salsa, hun vijftigjarig huwelijk. Deze Amerikaanse psychiater en zijn vrouw hebben in de jaren tachtig met een eigen radioshow de salsa in Nederland op de kaart gezet. De eerste keer dat ik hen ontmoette was in 1995 in verband met een danstentoonstelling. Het leek of ik in een Woody Allen-film was beland. Ik belde om 12 uur ’s middags aan en ging pas om middernacht weer weg, na een onafgebroken reeks verhalen, mojito’s en vriendschapsverklaringen van de ‘crazy psychiatrist’. Ook nu op hun party zit de stemming er met hun bonte kennissenkring, verschillende live bandjes en veel salsadansen weer stevig in.

Terug in het Oosterpark blijkt dit inmiddels toch volgestroomd. Wat hoop voor de toekomst geeft. Bij de muziektent verzorgt het Global Dancelab workshops buikdans en Afrikaanse dans. En het feestje is niet af zonder een optreden van de Malinese songwriter Rokia Traoré. Wat kan die adembenemend zingen én dansen!

Doordansen

Sat, 01 Jun 2013 18:58:08 GMT

‘Israël heeft geweldige dansers, Nir Ben Gal, daar heeft u vast wel van gehoord…’ ‘Mijn dochter is danseres, zal ik u in contact brengen met haar?’ Stom! Hier ben ik niet op voorbereid. Begin mei gaf ik in het Holocaust Museum in Jeruzalem een lezing over het joodse vluchtelingtheater in Nederland in de jaren dertig. En in het programma werd ik aangekondigd als hoofdredacteur van Dans Magazine, dus ik had op mijn vingers kunnen natellen dat ik er vragen over kreeg.

We hebben een overvol programma. Tijdens een drie uur durende rondleiding, stuit ik op het ontroerende relaas van de Rotterdamse joodse danseres Catherina van den Berg, die – door de Duitsers gescheiden van haar man Jacques Frank – in het cabaret van doorvoerkamp Westerbork en later concentratiekamp Theresienstadt zo’n indruk maakte op Adolf Eichman, dat ze door zijn tussenkomst met haar pasgeboren kind de oorlog heeft overleefd. Een grillige speling van het lot, want veel collega’s vonden er de dood. Na de oorlog heeft ze daarom nooit meer gedanst.

De volgende morgen lopen we door de oude binnenstad. De opgedane indrukken krijg ik moeilijk uit mijn hoofd. Graag zou ik nog naar een Israëlische dansvoorstelling gaan, of de studio’s van een gezelschap bezoeken, maar morgen vertrekken we alweer. Dan komt na het zoveelste straatje met religieuze souvenirshops toch nog ineens dans op ons pad. Uit een steegje galmt Oriëntaalse muziek. We nemen snel polshoogte. Een openstaand poortje gunt ons een blik op een eeuwenoude zaal waar een groep jongens en meisjes – sommigen in folkloristische kostuums – dansles krijgt.

Als de dansleider onze geïnteresseerde blikken ziet, worden we vriendelijk binnengevraagd. We leren dat het geen Israëlische, maar een Palestijnse dansgroep is. Een initiatief van de Old City Youth Organisation om de islamitische jeugd een betere toekomst te geven. We krijgen een brochure in de hand gedrukt, een laatste lach, en dan repeteren ze weer door, want deze zomer hebben ze een uitwisselingsproject met Zweden. Het festivalseizoen is weer begonnen.

Applaus

Mon, 15 Apr 2013 19:02:27 GMT

Buiten adem kom ik bij de Stopera aan. Buiten staan groepjes kinderen met hun onderwijzers te wachten tot ze naar binnen mogen. Voor elke zaalingang staat een kapstokje klaar. Een hoop georganiseer, zo’n kindermatinee. Snel nog een boterhammetje eten, naar het toilet en dan je plaatsen zoeken. ‘GA ZITTEN!’, zegt een juf tegen een jongen die niet gelijk doet wat ze zegt.

Op romeojulia.het-ballet.nl hebben de kinderen al kennisgemaakt met Romeo en Julia , met schrijver William Shakespeare en choreograaf Rudi van Dantzig. Het Nationale Ballet heeft voor de leerlingen én leerkrachten een uitgebreid lesprogramma samengesteld. Ze leren wie wie is, want het verhaal zit best ingewikkeld in elkaar. Ze kunnen er hun eigen stamboom maken en via de Woedemeter te weten komen wat voor iemand ze zijn. Wat voor score zou die juf hebben, vraag ik me af.

De jongens zijn net jong genoeg om zich niet te stoer te voelen voor ballet. Behalve één ‘lastpak’ die tussen twee leerkrachten zit ingeklemd. Het weerhoudt hem er niet van luid BOE te roepen, terwijl de andere kinderen klappen. De onderwijzers kijken onverstoorbaar voor zich uit, blijkbaar zijn ze niet anders gewend. Maar als toneelmeester Sjors na de eerste akte in plat Amsterdams uitlegt hoe de decors gewisseld worden en daarbij ook de theaterlichten laat zakken, klapt de jongen de handen uit zijn lijf. Dat is toch wel heel vet, zo’n enorme rij flitsende lampen! Weer een zieltje gewonnen, want na de pauze danst hij vol overgave mee met het ‘zaaldansje’ dat ze al op school hebben ingestudeerd en hen nu door een zestal dansdocenten wordt voorgedaan.

Een prachtig gezicht, een zaal vol kinderen die tussen de stoelen dansen. Maar misschien niet zo slim om dit voor de laatste akte te doen. Nu zijn ze onrustig en applaudisseren bij het minste geringste. Wat komische situaties oplevert, vooral als Julia doet of ze dood is. ‘Doe niet zo irritant, je mág niet klappen’, sist het jongetje voor me. Het maakt niet uit, de leerlingen hebben de middag van hun leven. Als de dansers aan het einde buigen, barst het applaus los. En reken maar dat dat klinkt, 1100 klappende, juichende en fluitende kinderen!

Helemaal los

Fri, 15 Feb 2013 20:06:32 GMT

Shit, wat doe ik nu weer verkeerd! Op opnieuw starten gedrukt. Net nu ik foto’s wil maken, is mijn nieuwe mobieltje – of zeg maar mobiel met dit formaat –vergrendeld. Wat is ook weer de pincode? In paniek toets ik de door mij meest gebruikte combinaties in. Na drie missers wordt om de PUK-code gevraag. Een fotoreportage voor de website zit er dus jammer genoeg niet in. Maar gelukkig wemelt het 2 februari in Paradiso van de goed uitgeruste fotografen bij de hiphopwedstrijd House Dance Forever .

Wie een keer echt wil weten wat er in de underground danscultuur gebeurt, gaat niet naar een gelikte dansshow, maar naar een dance battle toe. Wat een energie komt er los als meer dan 100 dansers – uit heel de wereld – op de stevige house beats elk één minuutje helemaal los gaan.

Number 11 – WOOOOOH, moedigt de MC aan

Number 26 – Davert met een koprol de ring binnen

Number … – Meisje van nog geen 10 mag onder luid gejuich 4 minuten doordansen.

Number 64 – Twee meisjes in publiek steken afwerend de voeten naar voren als danser te dichtbij komt.

Number 65 – ‘DISOBEY’ staat met grote letters op zijn T-shirt. Mooie glijdende bewegingen!

Number … – Danser ziet zichzelf op grote filmscherm en battelt tegen zichzelf.

Number … – Jongen in blauwe trainingsbroek maakt plotselinge freeze en spant zijn spieren: This is me!

Number 86 – Ik weet ineens mijn pincode weer: 1111.

De avond is nog lang niet afgelopen. Nu pas beginnen de echte battles. Eerst de winnaars van de ‘audities’ tegen elkaar, dan een zwaardere tweede ronde, en uiteindelijk de survivors tegen de juryleden zelf! Dan komt het verschil in ervaring kijken. Maar wie er wint lijkt ogenschijnlijk niet zo belangrijk. Hiphop is geen oorlog. ‘Het gaat om movement, niet om de moves’, bezweert de MC.

Tussendoor en achteraf wordt flink doorgedanst. Niemand wil voor elkaar onderdoen. Een feest om zoveel enthousiaste jonge dansers bij elkaar te zien!

Don't fear

Fri, 14 Dec 2012 20:10:10 GMT

Naar aanleiding van het interview vorig nummer met Vincent & Flo, schreef een dansdocente zich zorgen te maken over de inhoud van het blad: ‘Wat heeft dit nu nog met ‘jonge dansers’ te maken?’ Ik kan me haar opmerking goed voorstellen. Met de jongeren waaraan zij les geeft waarschijnlijk niets. Maar naast gevestigde dans probeert Dans Magazine ook nieuwe ontwikkelingen te laten zien en die bewegen zich soms op het snijvlak van theater en dans.

Alle reden om op 30 november een kijkje te nemen bij Spirit van Vincent & Flo. Voor de deur wacht een gemengd publiek. Vrienden en fans van het dansduo en oud-studiegenoten van de Theaterschool en School voor Nieuwe Dans Ontwikkeling. Maar ook toeschouwers die je normaal bij een dansvoorstelling nooit ziet. Middelbare mannen met snorren die waarschijnlijk naar Frascati zijn gelokt door het de dag ervoor in de NRC verschenen artikel ‘Bloot, bloter, blootst’.

Bloot is de voorstelling zeker en door de rondvliegende bloedrode verf en het fysiek geweld soms best schokkend. Maar toch stukken minder provocerend en vulgair dan verwacht. Vanaf het begin dat Vincent met een groot Chinees babymasker poedelnaakt het toneel opkomt, ben ik aangenaam verrast. Met veel liefde en humor dansen de twee blote baby’s met elkaar, maken ruzie en plenzen rond in bad. Heel aandoenlijk.

Terloops onderbreekt Flo de voorstelling, laat een drankfles rondgaan en kondigt aan dat dit hun laatste show samen is. We blijken op het verkeerde been te zijn gezet, maar er zit wel een kern van waarheid in. Elke keer kan het afgelopen zijn. Vincent en Florentina zijn twee superintelligente jonge performers die fysiek en psychisch elkaars grenzen opzoeken. Voortdurend liggen ze met zichzelf, elkaar en de wereld overhoop.

Maar ‘don’t fear!’ Verfkotsen en plasseks worden ditmaal achterwege gelaten. Misschien om het ‘pornopubliek’, waarop Flo afgeeft, zijn zin niet te geven. Misschien omdat Vincents oma in de zaal zit. ‘Zijn broer werkt ook in het theater’, vertrouwt deze me na afloop trots toe. Ondertussen wisselt een bijna blote, onder zilveren honing bedolven Vincent kusjes uit met enkele geestverwanten. Met een stralende glimlach overhandigt hij me hun pamflet: Don’t waste your planet.

Solo

Fri, 19 Oct 2012 19:15:36 GMT

'Te conceptueel!’ Toch al moe, vertrekt mijn partner in de pauze naar huis. En dat is misschien maar goed ook. Want hier was ze niet blij van geworden. De danseres die in het eerste dansstuk van de double bill bijna een drumstel aan flarden sloeg, leeft zich tijdens haar solo pas echt uit.

Met een verbeten blik stalt Aitana Cordero op de zwarte vloer het ene na het andere voorwerp uit. Elektriciteitskabels in rechte lijnen en diagonaal. Bezems en zwabbers tegen de muur. Oude platenspelers, monitors en afgedankte decorstukken, het hele rekwisietenhok van Frascati wordt door de Spaanse danseres leeggehaald. In vlagen van drift slaat ze een paar toetsenborden en ander apparaten kapot. Een schroevendraaier wordt met kracht in een plastic mand gedreven. Ze houdt niet op voordat alles stuk is. Ondertussen schalt het ene na het andere liefdesliedje en antiliefdesliedje de zaal in.

Nee, van zoveel geweld wordt je niet vrolijk – naast me krabt een collega-danser van haar uit het eerste stuk zenuwachtig aan zijn arm. Dit lijkt niet meer gespeeld. Wat is er in vredesnaam aan de hand? Een verbroken relatie? Of nog erger, het kwijtraken van een kind? Daar wijzen wat opgehangen kinderkleertjes en een (verpletterde) rode lolly wel op.

Solo , alleen! Even vastberaden veegt en sjouwt de jonge vrouw de brokstukken uit haar leven weer bij elkaar. In grote kringen rent ze krachtig om de wigwam van stukgeslagen apparaten in het midden van de vloer. Als een ritueel. Dan werpt ze zich ter aarde, maakt wat laatste stuiptrekkingen en begraaft zich letterlijk in de puinhoop.

Als het licht weer aangaat, wijst ze met betraande ogen nog een keer demonstratief naar de aangerichte ravage: Kijk, zover heeft het dus moeten komen!

Vanaf de kant van de zaal nemen twee medewerkers van het theater de schade op. ‘Dat was een box van 3000 euro’, zegt de een vol ongeloof. In schril contrast wandelt even later een juffrouw met champagneglaasjes langs.

Godenzonen

Fri, 31 Aug 2012 19:23:52 GMT

'Wanneer gaan jullie weer verder?’ ‘Je hebt geluk, over tien minuten.’ Lachend: ‘Wil je meedoen?’ Bijna juichend rent het jochie – een jaar of tien, sneakers, korte broek en stekelhaar – naar zijn moeder om verslag te doen.

Ondertussen komen de breakdansers bij. Wat eten en drinken, lol maken met de voorbijgangers en nog snel hun vorige optreden evalueren: ‘Je moet niet zo schreeuwen, zonder dat bereik je ze ook wel.’

Nog voordat de tien minuten voorbij zijn, zet een van de jongens de gettoblaster aan en begint slow en cool op de muziek te bewegen. De een na de andere danser voegt zich bij hem, voorbijgangers stoppen en langzaam vormt zich een publiek. Op de stoep wordt in een cirkel een lijn gespannen, en de show kan beginnen. ‘Sluit goed aan, zodat niet een of andere gek de kring instormt!’

De tien jongens staan op een rij. Sons of God ontcijfer ik op sommige van hun T-shirts, en bij anderen Skill Dealers Crew . Eerst even opwarmen. Onder het meeklappen van de toeschouwers, laten ze hun yell horen:

It’s free to give,

But the more you give, the better we live

If you give 5 euro, we are stars.

If you give 10, we are superstars

If you pay 50, we come home with you!

Het publiek lacht flauwtjes, maar het optreden dat ze vervolgens te zien krijgen, zit goed in elkaar. Gevoel voor show hebben de jongens beslist. Om de beurt doen ze hun ding. Ze buitelen over elkaar heen en kronkelen ineengehaakt als een slang over de grond. Als afsluiter vormen drie dansers samen een karretje en drijft een vierde ze met zweepbewegingen voort.

Vol bewondering kijkt het jochie toe. ‘Ik wou dat ik 10 euro had’, verzucht hij. ‘Voor 50 euro mag je ze meenemen naar huis’, plaagt z’n moeder. Met zijn tong uit de mond kijkt hij haar vol ongeloof aan. Voordat hij een woord kan uitbrengen, vervolgt ze: ‘Maar ik wil ze niet hebben hoor!’

Uit de kast

Fri, 01 Jun 2012 19:26:40 GMT

De policy is niemand meer binnen te laten na aanvangstijd. Maar voor een recensent wil het theater wel een uitzondering maken. Eenmaal binnengesmokkeld zie ik een grote kast op het toneel staan, waarachter een grote groep jongeren zich verschuilt.

O nee, een kast, is mijn eerste gedachte, waar heb ik dat eerder gezien? Met een kast kan je van alles doen. Op zijn kant is het een bar en plat een podium. In een eindeloze reeks variaties komen de jongeren uit de kast en verkennen elkaar. Met humor draaien ze om elkaar heen, trekken elkaar aan, stoten af. Eén jongen komt figuurlijk uit de kast. De kast terug ingaan is lastiger. Elke keer wordt de deuropening door een danseres in pose geblokkeerd.

Een kast kan ook een obstakel zijn, met hun koffers komen de jongeren er soms moeilijk door. En zonder muziek hoor je iedere steun en kraak. Koffers, nog zoiets. Ook die bieden eindeloze mogelijkheden. Als verkleedkoffer of trukendoos. Een hoepel, rollerskates, een gitaar, een voor een toveren ze het voorwerp tevoorschijn dat bij ze past en doen hun ding. Aan het eind gaat de saaie, uniforme kleding uit en – je raad het al – veranderen de jongeren met clownspakken en felgekleurde doeken in eigen persoonlijkheden. Het alledaagse tot circusact verheffen, dat was de bedoeling van de choreograaf.

Verrassend? Nee. Teleurgesteld? Ook niet. In de finale laat Dance Mix Theatre zien dat ze best goed kunnen dansen. Alle vrienden vinden het ‘superleuk’ en de blikken van de ouders zijn goud waard. Ik ben blij dat er theaters zijn die jongeren de ruimte bieden om een jaar lang hun talenten, zichzelf en de wereld te ontdekken. En dat vervolgens ook nog eens aan andere jongeren kunnen laten zien.

Poppetje gezien, kastje dicht. Ik pak mijn koffers en ga naar huis. Bedankt voor het binnenlaten, zeg ik tegen de receptioniste. ‘Dat was op twee voorwaarden’, antwoordt ze lachend, ‘dat je een goede recensie schrijft – nee, dat kan ik niet eisen – en dat je de online petitie voor ons voortbestaan tekent.’

‘Komt voor elkaar, De Regentes gaat door!’

Punk

Fri, 20 Apr 2012 19:41:27 GMT

Tussen het verhuizen en verbouwen door, bezoek ik in het Centraal Museum in Utrecht God save the Queen , een tentoonstelling over punk, kraken en kunst. Het laatste is een verrassing, want de beeldende kunst heb ik eind jaren 70, begin jaren 80 niet actief meegemaakt. Kraken en punk vormen echter een feest der herkenning. Vooral alle opruiende pamfletten en blaadjes, die ik destijds bij RAF en Atheneum kocht.

‘Rock a billy is een muziek waar vele rockers te gek op gaan. Échte rockers, dus geen Travolta figuren’, lees ik in een punkblaadje Raket uit 1979. De samenstellers van de tentoonstelling hebben het goed getroffen. Want al kan ik Travolta tegenwoordig wel waarderen, zó voelden we ons: géén hippie-, disco- en fakemuziek.

Weer thuis sla ik aan het opruimen. We hebben besloten onze inboedel te halveren. Dat geldt voor de enorme papierberg die ik in twintig jaar schrijven heb opgebouwd, maar ook mijn omvangrijke grammofoonplatenverzameling – ik werkte vroeger bij Elpee – moet er aan geloven.

Ook al draai ik de meeste platen niet meer, toch valt het afscheid me zwaar. Een voor een laat ik ze door mijn handen gaan. Rattus Norvegicus van The Stranglers, mijn eerste punkplaat, nog voor ze de hitparade haalden. Driemaal zijn we er voor naar Paradiso gegaan. De eerste elpee van U2, live in Torhout gezien. The Boys, die in korte broek met beenbeschermers in een sportzaaltje in Schalkwijk optraden. Die bescherming was niet overbodig, want vanuit het publiek werd van alles het podium opgegooid. Niet omdat ze niet goed waren, maar omdat dat er bij hoorde. De dans – of eigenlijk antidans – was de pogo, waarbij het de kunst was zo hoog en hard mogelijk tegen elkaar op te springen en botsen. Ook niet te hard, want zo dapper waren we nu ook weer niet.

Elke plaat heeft zijn herinnering en ik besluit voor de zoveelste maal mijn punkcollectie intact te houden. Dus als er iets weg moet, moet het iets anders wezen. Mijn soul- en reggaeplaten? Ook lastig. Zelfs bij de enkele discoplaat twijfel ik. Saturday Night Fever houden we toch nog maar.

Dance date

Thu, 16 Feb 2012 20:44:34 GMT

Wat vond je goed? Waar wil je heen met deze ervaring? Wat vond je niet fijn? Wat neem je mee? Wanneer voelde je je kwetsbaar? Dat zijn de vragen die Allies Swinnen de deelnemers van Dance Date stelt. Vijf vragen, voor iedere vinger een.

Goed vinden de jongeren het vertrouwen dat de choreografen in hen stelden, het samenwerken in één groep, het verkennen van hun grenzen. Wat ze meenemen? De kennis en kracht die je bij het maken van een voorstelling opdoet. Die kun je in het dagelijks leven ook goed gebruiken. En zelfreflectie. Het ontdekken van je passie. Het gewoon een keer hebben meegemaakt. Frustrerend was dat je op een gegeven moment wel begreep waar de choreografie over ging, maar dat het lichaam nog niet mee wilde werken. Het maken van een solo van drie minuten, die je aan de groep moest laten zien, was misschien nog wel het engste. Een kwestie echter van even doorbijten: ‘Op een gegeven moment kom je in de flow en dan denk je: oei, ik kan het wél!’

Dance Date maakt deel uit van het stimuleringsprogramma Het beste van twee werelden van het Fonds voor Cultuurparticipatie. Een honderdtal amateurdansers kreeg na een strenge selectie de kans een voorstelling te maken onder leiding van een professionele choreograaf, waaronder Jiří Kylián, Ed Wubbe, Conny Janssen en Marco Gerris. Dance Date ging tijdens Holland Dance in première en gaat nu op tournee. Organisatorisch een enorme uitdaging, want ook al tekenen alle dansers een contract, dan nog moet je maar afwachten of ze niet afhaken door de slopende combinatie van voorstellingen, stages en school.

Maar voorlopig vinden de jongeren het 100 % waard. Tijdens het Dance Date Debate mogen ze de aanwezige choreografen zelf ook enkele vragen stellen. Of deze ooit moedeloos van hen zijn geworden. Of er dansers door de audities zijn gekomen waarvan ze achteraf dachten: foutje! En een beetje opportunistisch: als ze over twee jaar weer auditie zouden doen, maken ze dan meer kans door de band die tussen choreografen en dansers is ontstaan? Daarover is Marco Gerris van ISH kort: ‘Nee! Dat doe ik bij mijn eigen dansers ook niet.’ Vol humor: ‘Wie vroeg dat? O ja…’

Een gezond 2012

Fri, 16 Dec 2011 20:48:51 GMT

Een beter afscheid kan je je niet wensen. In de Theaterschool in Amsterdam neemt Margot Rijven op 24 november afscheid als coördinator van Dans & Gezondheid middels een symposium over dit onderwerp. Ze heeft drie (inter)nationale toppers op dit gebied uitgenodigd om een lezing te geven, waaronder ontwikkelingspsycholoog en bewegingswetenschapper Jacques van Rossem, die vanaf 1996 ‘huisonderzoeker’ is van de dansafdeling van de Theaterschool. In zijn presentatie passeren verschillende rapporten de revue die sindsdien onder supervisie van Rijven het licht hebben gezien.

Op een speelse manier test Van Rossum wat er onder het publiek nu wel en niet bekend was over dans en gezondheid. Met een zaal vol collega’s dansmakers en dansdocenten is het resultaat tamelijk voorspelbaar, maar toch niet helemaal. Tegen de verwachting in bijvoorbeeld blijken dansers bijvoorbeeld niet fitter te zijn dan leeftijdgenoten met andere beroepen. Integendeel, wetenschappelijk onderzoek laat zien laat zien dat vermoeidheid en overbelasting bij dansers de belangrijkste oorzaken van blessures zijn. Om daar wat aan te doen heeft de Theaterschool de Healthy Dancer Diary , een digitaal logboek voor dansers online gezet.

Hoewel Margot Rijven met pensioen gaat, ziet ze er nog als een prima ballerina uit. Heel elegant, maar misschien een tikkeltje te slank. Ik hoop maar dat de studenten daar geen voorbeeld aan nemen. Aan haar passie en gedrevenheid wel. In het dankwoord wordt Margot Rijven een pionier van de meest vasthoudende soort genoemd. Vooruitkijkend – niet achteruit – naar wat nog moet worden ontdekt.

De lofbetuigingen aan het adres van Rijven gaan maar door en door. Een beter afscheid kan je je niet wensen. Weggaan in de wetenschap dat je je geesteskind in vertrouwde handen achterlaat. Haar werk aan de Theaterschool wordt voortgezet. En ook het symposium Dansgezondheid verbeter(t/d) krijgt een jaarlijks vervolg. Om te beginnen in Arnhem op de ArtEZ Dansacademie, maakte directeur Gaby Allard bekend. Gegarandeerd worden er zo steeds gezondere dansers en dansmakers opgeleid.

Tolhuis, kiele kiele...

Fri, 26 Aug 2011 19:52:13 GMT

Altijd als ik de paren vol overgave zie dansen, de mannen supergeconcentreerd en de vrouwen in katzwijm tegen hun schouder gevleid, een gelukzalige glimlach op het gezicht, neem ik me voor deze verleidelijke dans te gaan leren. Wat me er tot nog toe van weerhield is dat tango niet de makkelijkste dans schijnt te zijn en dat je er veel tijd in moet steken. Fanatieke dansers vertrekken drie, vier keer per week rechtstreeks van werk naar een tangosalon, ergens in het land. Tango is een verslaving.

Maar eindelijk komt het er dan van. Martha Luz en ik hebben onze eerste tangoles. In de Tolhuistuin in Amsterdam-Noord. Een historische plek, want in de tijd dat er vanwege de zedelijkheid in de hoofdstad niet in het openbaar mocht worden gedanst, trokken de Amsterdammers ’s zomers massaal met het pondje het IJ over naar de Tolhuistuin en andere lustoorden buiten de stadsgrens. Daar kon je vrijuit van de muziek genieten, lekker dansen en wie weet een vrijer opdoen. Een bekende hit was Leon Boedels’ T olhuis, kiele, kiele Tolhuis . Nog geen honderd meter van de Tolhuistuin verwijderd, kon het publiek in 1913 - nadat de dans eerder in Den Haag was gedemonstreerd – voor de allereerste keer in Nederland zelf tangodansen. In een Belgische danstent die op het lunapark naast de scheepvaarttentoonstelling ENTOS stond. Op een draaiende dansvloer nog wel.

De houten dansvloer van de Tolhuistuin is stukken minder lux. We dansen op losse vlonders, die normaal gebruikt worden als de stoep opgebroken is. Je moet goed uitkijken dat je in de gaten je enkels niet verzwikt. En dan nog moet je voorzichtig om de stalen kabels van de overspanning heen laveren. Maar buiten dat valt de eerste les honderd procent mee. De tango is minder moeilijk dan gedacht, althans de basispassen die ons door Anouk en Hester van dansschool Tangotalks worden aangeleerd. Eerst alleen maar lopen, dan een glijdende pas naar links, en dan weer terug. Totdat we onder het toeziend oog van de gevorderden beginnen te dansen en de dames met veel gelach hun eerste draaitje mogen doen.

Wat ons betreft: wordt vervolgd!

Zwoel als de tango

Fri, 03 Jun 2011 19:55:29 GMT

Ik ga er iets bevooroordeeld heen. Want balfolk blijft gewoon volksdans. Al willen balfolkers dat liever niet weten en distantiëren volksdansers zich ervan omdat de pasjes te eenvoudig zouden zijn. De muziek waarop wordt gedanst is ook geen volksmuziek maar traditionele muziek.

Hoe dan ook, in de eenvoud van balfolk schuilt juist zijn grote kracht. De dansen die ons 14 mei in het Amsterdamse Muiderpoorttheater worden aangeleerd, hebben de nieuwkomers zo onder de knie. Eerst de Bretonse andro, die in een lange bewegende sliert met de pinken in elkaar wordt gedanst, drie pasjes naar links, drie pasjes op de plaats, de armen draaiend naar voren en weer naar achteren. Vergeet de dansers tegenover je niet aan te kijken, instrueert dansdocente Dominique.

Dan een scottish, een kind kan de was doen. Iets ingewikkelder, maar leuk omdat je steeds van partner wisselt, is de jig. Maar bij de mazurka raak ik de tel kwijt en als na het lesgedeelte een bourrée wordt gespeeld, haak ik af. Dié hebben we niet geleerd!

Aan de bar raak ik in gesprek met twee dames die ook een kijkje zijn komen nemen. ‘Had ik mijn dochter maar vroeger hierheen gestuurd’, verzucht dame 1 met een lachje, ‘zulke nette jongens en meisjes...’ Met hun lange haar en lange rokken, lijken sommige meisjes inderdaad rechtstreeks te zijn weggewandeld uit de televisieserie Little House on the Prairie . Anderen dragen keurige ballet- en avondjurkjes. Maar er lopen ook jongeren rond die er met gleufhoedjes en bonte feestkleding meer werk van hebben gemaakt.

Balfolk, een jaar of vier geleden uit België overgewaaid, groeit hier nog steeds, zegt organisator Arnoud, en maakt duidelijk een ontwikkeling door. ‘Veel balfolkers doen ook aan lindyhop en tango, dat zul je wel zien als de tweede band straks komt.’

Als het Duo Absynthe een tangoritme inzet, wordt het dansen inderdaad intiemer en naarmate de avond vordert, gaan de dansers steeds meer in elkaar op. Hun lichamen verstrengelen zich en dan valt het keurige imago van hen af. Dan ook begrijp ik eindelijk het verschil: balfolk is volksdans, maar zo zwoel als de tango.

Back to nature

Fri, 15 Apr 2011 20:02:31 GMT

De tuinzaal van het Goethe-Institut in Amsterdam is goed bezet. Maar tot mijn verbazing herken ik bijna niemand uit de danswereld, op Bettina Masuch van Springdance en choreografe Nicole Beutler na. Dat zijn dan ook sprekers op de discussiebijeenkomst Back to nature op 19 maart. Een voorstelrondje langs de aanwezigen verklaart veel. Zeker de helft blijkt te bestaan uit landschapsarchitecten of studerenden daarvoor. Zij zijn afgekomen op de naam van Eric Ellingsen van het Institut für Raumexperimente in Berlijn. Enkelen van hen dansen ook in hun vrije tijd, waaronder Hanneke Kloosterman van i3m2r, buro voor groene projectchoreografie.

Aanleiding voor het debat is de nieuwste productie van nb projects, T he Garden , die ik diezelfde avond in Frascati zie. Daarin onderzoekt Nicole Beutler de kunstmatige, dialectische scheiding tussen natuur en cultuur. In de Romantische voetsporen van Jean-Jacques Rousseau verkent zij het verlangen naar ‘Le retour à la nature’.

Tijdens Back to nature maakt Bettina Masuch met ons een spannende reis door de dansgeschiedenis om te kijken wanneer er een verlangen in de dans aanwezig is geweest om terug te keren naar de natuur, beginnend in het begin van de twintigste eeuw bij ‘blote-voeten-danseres’ Isadora Duncan. Het is jammer dat ze zich daarbij beperkt tot de podiumdans. Want er bestaan interessante parallellen met de vernieuwde belangstelling voor volksdans, de opkomst van het openluchttheater en de Freikörperkultur.

In high speed laat Eric Ellington vervolgens zien hoe dans en architectuur elkaar kunnen beïnvloeden. We zien hoe in Japanse tuinen wandelaars in een soort choreografie het landschap worden doorgeleid. Inspirerend zijn vooral de stadsroutes georganiseerd door het Institut für Raumexperimente, waarbij de deelnemers van A naar B gaan door bijvoorbeeld geuren te volgen.

Terwijl het ene boeiende voorbeeld na het andere aan ons voorbij raast, dringen zonnestralen om het projectiescherm heen de tuinzaal binnen. Om The Garden in dit jaargetijde op te voeren is perfect getimed. Het is lente!

While things can change

Fri, 18 Feb 2011 12:18:08 GMT

'David is niet de beste zanger van de wereld, maar waagt toch zijn kans in Hollywood. Ruby zit al jaren in de business en is inmiddels de premièrefeestjes beu. Hun verwachtingen vervagen in de werkelijkheid die ze beleven. De choreografen Koen De Preter en Maria Ibarretxe slaan opnieuw de handen in elkaar en laten zich inspireren door een heleboel filmmusicals.’

Nu heb ik niet veel met musical – dat houd ik me tenminste altijd voor – maar geprikkeld door deze woorden ga ik naar de première van While things can change in de Melkweg. Vanaf het begin speelt mijn gebrek aan musicalkennis me parten. Van de liedjes die het tweetal – zichzelf begeleidend op ukelele en trommeltje – zingt, ken ik er geen een. Behalve een nummer van T. Rex, maar wat heeft dat met musical te maken? De West Side Story pik ik er nog wel uit. Maar evenmin herken ik in de mix van moderne dans, stijl- en showdans de musicals waarop hun voorstelling is gebaseerd. Een kniesoor die er op let. De spontaniteit en humor waarmee het tweetal met alle stereotypen van het musicalgenre flirt, voeren me al snel mee.

Even ontwapend als de voorstelling is het gesprek dat ik na afloop met de jonge choreografen heb. Zij vertellen me welke filmmusicals allemaal in de voorstelling zitten verwerkt – niet alleen bekende - en welke ze hebben weggelaten. En T. Rex? Uit de film Billy Elliot , onthult De Preter. Op de tonen van Cosmic dancer springt het dansertje in spe op zijn bed op en neer, met alleen zijn torso in beeld.

While things can change is volgens Maria Ibarretxe een eerbetoon aan de musical. ‘Maar ook aan onszelf! Het is onze interpretatie ervan.’ Voor mij geeft de voorstelling aanleiding mijn gevoelens over musical bij te stellen. Het zijn niet zozeer de filmmusicals, maar de musicaltheatershows die me niet kunnen bekoren, ondanks hun professionaliteit. Geef mij maar de musicalchoreografie van Koen De Preter en Maria Ibarretxe. Hun bijna stuntelige dansjes en liedjes geven je het gevoel dat je het allemaal zelf ook zou kunnen.

Op mijn fiets neurie ik: ‘I was dancing when I was twelve…’

I feel good

Wed, 17 Nov 2010 12:26:25 GMT

Vergeet niet na afloop uw mobieltje weer aan te zetten’, drukt een dame me als ik ga zitten op het hart. Dan klinkt het funky ‘ I feel good ’ en start danstheatergroep Grey Vibes hun show. Dezelfde song behoort tot het repertoire van het Engelse ouderenpopkoor Young @ Heart. Ongetwijfeld heeft choreografe Tineke Veenhof de aanstekelijke documentaire daarover gezien. En ook de presentatie eerder deze maand van het mannenproject Hombre , waarin John Wooter het samengaan van urban met moderne dans onderzoekt, begon met dezelfde muziek. James Brown is hot!

Hier echter geen jonge mannen, maar zeven vrouwen van 60+ op het toneel. Zeven vrouwen in de schaduw van hun leven die zeker niet zijn uitgeblust. Ze zingen ‘ Altijd a lady ’ en voelen zich om met Nina Hagen te spreken ‘ Unbeschreiblich Weiblich ’. Als jonge meisjes kibbelen ze over elkaars uiterlijk. De een is jaloers op dat van de ander vanwege de aandacht die ze daarmee trekt. Het betreft dan ook in dit geval niet zo maar iemand, maar een echte diva. Maria Hauser, die vroeger soliste was bij het Nationale Ballet, danst nog steeds de sterren van de hemel. Als prima ballerina in Romeo en Julia én – de vuisten krachtig gebald – in een streetdance act.

Ook in seksueel opzicht hebben de vrouwen niets ingeboet. Terwijl ze prominent met hun achterste naar het publiek toegekeerd staan, leest een van hen, Maike Rijkaard, ‘ Het kontje ’ voor. Een humoristisch gedicht van de Braziliaanse schrijver Carlos Drummond de Andrade, dat evenals de scène waarin Rijkaard in een grote kookpot roert waarschijnlijk aan de films van Heddy Honigman is ontleend.

Van begin tot eind toveren de vrouwen een glimlach op mijn gezicht. I feel good. Achteraf spreek ik nog even met de choreografe en met Marianne Barendsen van de Engelenbak. Op haar initiatief is Tineke Veenhof, die nooit eerder met theater had gewerkt, door mimedocente Dorien Folkers gecoacht.

Het is jammer als dit soort projecten in de toekomst door het veranderende politiek klimaat niet meer plaats kunnen vinden. Maria Hauser vindt het geweldig weer op het toneel te staan. Waar anders kunnen we terecht, vraagt ze resoluut. ‘Van buiten worden we ouder, van binnen niet!’

Met die woorden in het hoofd, stap ik naar buiten. Ik zet mijn mobieltje aan.